Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन

पूर्ववत्स तु विज्ञेयः समासात्तन्निबोधत / दृष्टेनैवानुमेयं च तर्कं वक्ष्यामि युक्तितः

pūrvavatsa tu vijñeyaḥ samāsāttannibodhata / dṛṣṭenaivānumeyaṃ ca tarkaṃ vakṣyāmi yuktitaḥ

Conhece isto como antes, em resumo, e compreende bem. A partir do que é visto, exporei com justeza o raciocínio que pode ser inferido.

pūrvavatas before, in the former manner
pūrvavat:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpūrvavat (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
tubut, indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), particle/conjunction (निपात)
vijñeyaḥto be known, should be understood
vijñeyaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Root√jñā (धातु) + vi + ya (क्तव्य/णीयत्-प्रत्यय; कृदन्त)
FormKridanta (कृदन्त), gerundive/obligative (णीयत्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
samāsātfrom (the method of) summary/compounding; from a concise statement
samāsāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootsamāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी), Singular (एकवचन)
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
nibodhataunderstand (you all), grasp
nibodhata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√budh (धातु) + ni
FormLoṭ-lakāra (लोट्, imperative), Parasmaipada (परस्मैपद), Madhyama-puruṣa (मध्यमपुरुष), Bahuvacana (बहुवचन)
dṛṣṭenaby what is seen/observed
dṛṣṭena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdṛṣṭa (√dṛś धातु; क्त-प्रत्यय कृदन्त)
FormKridanta used substantively, Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग) / or Masculine as context; here instrumental sense
evaindeed, only
eva:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), emphatic particle (निपात)
anumeyaminferable, to be inferred
anumeyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanumeya (√mā धातु; anū + ṇīyat्/यत् कृदन्त)
FormKridanta (कृदन्त), gerundive/derivable-by-inference, Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चय)
tarkamreasoning, logical argument
tarkam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottarka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
vakṣyāmiI shall explain/speak
vakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLuṭ-lakāra (लुट्, periphrastic future), Parasmaipada (परस्मैपद), Uttama-puruṣa (उत्तमपुरुष), Ekavacana (एकवचन)
yuktitaḥaccording to proper reasoning, logically
yuktitaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyukti (प्रातिपदिक)
FormAblative-form adverb (पञ्चमी-प्रयोगे अव्ययीभाववत्), meaning 'by/according to reasoning'