Shloka 59
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
उत्तरे चैव भूम्यर्द्धे तथा तस्मिंश्च दक्षिणे / उत्तिष्ठति तथा सूर्ये रात्रिराविशतत्वपः
Transliteration
uttare caiva bhūmyarddhe tathā tasmiṃśca dakṣiṇe / uttiṣṭhati tathā sūrye rātrirāviśatatvapaḥ
Translation
Na metade setentrional da Terra e igualmente na meridional, quando o Sol se ergue, a noite recolhe-se na escuridão.
Word by Word
उत्तरेin the northern
उत्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Loc.7), एकवचन; विशेषण (qualifying भूम्यर्धे)
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle: 'indeed/just')
भूमि-अर्धेin the half of the earth
भूमि-अर्धे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootभूमि + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Loc.7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa): 'half of the earth'
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकार
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (m./n.), सप्तमी (Loc.7), एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
दक्षिणेin the southern
दक्षिणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Loc.7), एकवचन; विशेषण (elliptic: 'in the southern (half)')
उत्तिष्ठतिrises/stands up
उत्तिष्ठति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तथाthus/likewise
तथा:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
सूर्येwhen the sun (is)
सूर्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time: 'when the sun...')
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (Loc.7), एकवचन
रात्रिःnight
रात्रिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन
आविशतentered
आविशत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootआ-विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
त्वपःdarkness/covering (uncertain)
त्वपः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootत्वपस्/त्वप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.)/पुंलिङ्ग (m.) uncertain; द्वितीया (Acc.2), एकवचन (object of आविशत); पाठभेद/दुर्लभ-शब्द (rare/uncertain form)