Previous Verse

Shloka 84

कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्

Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū

समन्वितानि भूतानि पुण्यैरेतैस्तु भागशः / वसंति नानाजातीनि तेषु वर्षेषु तानि वै / इत्येषा धारयन्तीदं पृथ्वी विश्वं जगत्स्थितम्

samanvitāni bhūtāni puṇyairetaistu bhāgaśaḥ / vasaṃti nānājātīni teṣu varṣeṣu tāni vai / ityeṣā dhārayantīdaṃ pṛthvī viśvaṃ jagatsthitam

Todos os seres, integrados por estas porções de mérito sagrado, habitam, cada qual segundo sua parte, nesses varṣa; ali residem linhagens diversas. Assim a Terra sustenta este mundo e o universo estabelecido.

samanvitāniendowed/associated (together)
samanvitāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of bhūtāni
TypeAdjective
Rootsamanvita (कृदन्त/प्रातिपदिक; सम्+अनु+इ √i/√anv-i, क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); past passive participle used adjectivally
bhūtānibeings/creatures
bhūtāni:
Karta (कर्ता) of vasanti
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक; √bhū भू)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
puṇyaiḥby merits/virtues
puṇyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
etaiḥby these
etaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of puṇyaiḥ
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन); demonstrative pronoun used adjectivally with puṇyaiḥ
tubut/indeed
tu:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
bhāgaśaḥin portions/according to shares
bhāgaśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhāgaśas (अव्यय; भाग+शस्)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
vasantidwell/live
vasanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्/Present), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
nānā-jātīnivarious kinds (of forms/species)
nānā-jātīni:
Karma (कर्म) / object-complement with vasanti (residing as various kinds)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + jāti (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Plural (बहुवचन); karmadhāraya: ‘of various kinds’
teṣuin those
teṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Locative (सप्तमी/7), Plural (बहुवचन)
varṣeṣuin the regions/varṣas
varṣeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Plural (बहुवचन)
tānithose (beings)
tāni:
Karta (कर्ता) (anaphoric)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); refers back to bhūtāni
vaiindeed
vai:
Emphasis (बल)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic
itithus
iti:
Vākyārtha-sūcaka (वाक्यार्थसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
eṣāthis (she)
eṣā:
Karta (कर्ता) of dhārayantī
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
dhārayantībearing/supporting
dhārayantī:
Kriyā (क्रिया) (participial predicate)
TypeVerb
Root√dhṛ (धातु)
FormPresent active participle (शतृ/वर्तमानकृदन्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
idaṃthis
idaṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
pṛthvīthe Earth
pṛthvī:
Karta (कर्ता) (appositional)
TypeNoun
Rootpṛthvī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); in apposition to eṣā
viśvaṃthe universe/all
viśvaṃ:
Karma (कर्म) (in apposition to idaṃ)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
jagat-sthitamthe world-established/constituting the world
jagat-sthitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of viśvaṃ/idaṃ
TypeAdjective
Rootjagat (प्रातिपदिक) + sthita (कृदन्त/प्रातिपदिक; √sthā स्था, क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘situated as the world/with the world established’ qualifying viśvam/idaṃ