Shloka 56
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
छिद्राण्याकाशयोनीनि जलात्स्रावः प्रवर्त्तते / ज्योतिश्चक्षुषि कोष्ठो ऽस्मात्तेषां यन्नामतः स्मृतम्
Transliteration
chidrāṇyākāśayonīni jalātsrāvaḥ pravarttate / jyotiścakṣuṣi koṣṭho 'smātteṣāṃ yannāmataḥ smṛtam
Translation
As aberturas têm por origem o ākāśa; da água procede o escoamento das secreções; e no olho reside o tejas, a luz—por isso seus nomes são assim lembrados.
Word by Word
छिद्राणिopenings/holes
छिद्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootछिद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
आकाशयोनीनिhaving space/ether as their source
आकाशयोनीनि:
Visheshaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआकाश (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (आकाशस्य योनिः)
जलात्from water
जलात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
स्रावःflow/oozing
स्रावः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्राव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रवर्ततेproceeds/occurs
प्रवर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ज्योतिःlight/fire
ज्योतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चक्षुषिin the eye
चक्षुषि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कोष्ठःcavity/receptacle
कोष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मात्from this/from here
अस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; पञ्चमी (Ablative), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध/relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
नामतःby name
नामतः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; 'by name/as to name')
स्मृतम्is remembered/said
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भाव (it is remembered/said)