Shloka 12
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
स्वेत स्वे कातरे जातकलामग्नितरैषितः / तस्मिंश्चैव स्वरे वृद्धिर्निष्टप्ते तद्विचक्षणः
Transliteration
sveta sve kātare jātakalāmagnitaraiṣitaḥ / tasmiṃścaiva svare vṛddhirniṣṭapte tadvicakṣaṇaḥ
Translation
Śveta, em sua própria inquietação, impele com o fogo a kalā recém-nascida com maior vigor. Nesse mesmo tom, ao ser aquecida, dá-se o crescimento—assim o sabem os prudentes.
Word by Word
श्वेतO white one / Śveta (name)
श्वेत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन (1st/Voc), एकवचन; Nom/Voc Singular Masculine (context unclear)
स्वेin/at one’s own
स्वे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular; ‘in one’s own’
कातरेin the timid/weak (state)
कातरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकातर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular (or Vocative/dual depending on context)
जातकलाthe arisen kalā
जातकला:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजात (कृदन्त; √जन् धातु, क्त) + कला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative Singular Feminine; ‘a kalā that has arisen’
अग्नि-तर-एषितःimpelled by the more fiery (factor)
अग्नि-तर-एषितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + तर (प्रातिपदिक) + एषित (कृदन्त; √इष् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; past participle (क्त) used adjectivally; ‘impelled/desired by (something) more fiery’ (text uncertain)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular; ‘in that’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय; conjunction
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय; emphatic particle
स्वरेin the sound/tone
स्वरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular Masculine
वृद्धिःincrease/growth
वृद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative Singular Feminine
निष्टप्तेwhen heated/being heated
निष्टप्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनिष्टप्त (कृदन्त; √तप् धातु, नि+क्त)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular; ‘when/where heated’
तद्-विचक्षणःskilled in that/discerning
तद्-विचक्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + विचक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘skilled in that’