Shloka 34
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
मुहूर्त्तमिव राजेन्द्र तीरेनदनदीपतेः / विशश्रमे महाबाहुर्द्रष्टुकामः प्रचेतसम्
Transliteration
muhūrttamiva rājendra tīrenadanadīpateḥ / viśaśrame mahābāhurdraṣṭukāmaḥ pracetasam
Translation
Ó Rajendra, à margem do rio do senhor das águas, Rama de grandes braços repousou por um instante, desejoso de ver Pracetas (Varuna).
Word by Word
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; accusative singular (neuter)
इवas if / like
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative singular; समास: राजन् + इन्द्र (षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष)
तीरेon the bank
तीरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; locative singular (neuter)
नदनदीपतेःof the lord of rivers and streams
नदनदीपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनद-नदी-पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; genitive singular; समास: नद + नदी (द्वन्द्व) + पति (षष्ठी-तत्पुरुष)
विशश्रमेrested
विशश्रमे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-श्रम् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
महाबाहुःthe mighty-armed one
महाबाहुः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular; बहुव्रीहि: महान्तौ बाहू यस्य सः
द्रष्टुकामःdesirous to see
द्रष्टुकामः:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootद्रष्टु (कृदन्त, तुमुन्) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular; समास: द्रष्टु (infinitive of √दृश्) + काम (उपपद-तत्पुरुष)
प्रचेतसम्Pracetas (Varuṇa)
प्रचेतसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; accusative singular