Shloka 24
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
मनसैव जगत्सर्वं स्रष्टुं संहर्तुमेव च / विधातुं स्वेच्छया ब्रह्मन्भवाञ्छक्रोत्यसंशयम्
Transliteration
manasaiva jagatsarvaṃ sraṣṭuṃ saṃhartumeva ca / vidhātuṃ svecchayā brahmanbhavāñchakrotyasaṃśayam
Translation
Ó Brâmane, só com a mente podes, sem dúvida, criar, dissolver e ordenar todo o universo segundo a tua própria vontade.
Word by Word
मनसाby (your) mind
मनसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphatic
जगत्the world
जगत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
सर्वम्entire
सर्वम्:
विशेषण (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; agrees with जगत्
स्रष्टुम्to create
स्रष्टुम्:
प्रयोजन/कर्मार्थ (Purpose infinitive)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) → स्रष्टुम् (तुमुन्)
Formकृदन्त, तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); ‘to create’
संहर्तुम्to destroy/withdraw
संहर्तुम्:
प्रयोजन/कर्मार्थ (Purpose infinitive)
TypeVerb
Rootसम्+हृ (धातु) → संहर्तुम् (तुमुन्)
Formकृदन्त, तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); ‘to withdraw/destroy’
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphatic
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
विधातुम्to ordain/arrange
विधातुम्:
प्रयोजन/कर्मार्थ (Purpose infinitive)
TypeVerb
Rootवि+धा (धातु) → विधातुम् (तुमुन्)
Formकृदन्त, तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); ‘to arrange/ordain’
स्वेच्छयाby (your) own will
स्वेच्छया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootस्वेच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular; समास: स्व + इच्छा (षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः) ‘one’s own will’
ब्रह्मन्O Brahman (sage)
ब्रह्मन्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (सम्बोधन-रूप), सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; Vocative singular (address)
भवान्you
भवान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; honorific pronoun ‘you’
शक्रोतिcan
शक्रोति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘is able/can’
असंशयम्undoubtedly
असंशयम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअसंशय (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative); ‘without doubt’