Shloka 1
Jamadagni-Āśrama-Ākramaṇa (Attack on Jamadagni’s Hermitage) / जमदग्न्याश्रमाक्रमणम्
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते चतुश्चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४४// वसिष्ठ उवाच ततः कदाचिद्विपिने चतुरङ्गबलान्वितः / मृगयामगमच्छूरः शूरसेनादिभिः सह
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde sagaropākhyāne bhārgavacarite catuścatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 44// vasiṣṭha uvāca tataḥ kadācidvipine caturaṅgabalānvitaḥ / mṛgayāmagamacchūraḥ śūrasenādibhiḥ saha
Translation
Assim termina o capítulo quadragésimo quarto do Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, na seção média proclamada por Vāyu, no terceiro Upoddhāta-pāda, no relato de Sagara e na narrativa de Bhārgava. Vasiṣṭha disse: Depois, certa vez, aquele herói, acompanhado do exército de quatro divisões, foi à floresta para caçar com Śūrasena e outros.
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/end marker)
श्री-ब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्री-ब्रह्माण्डे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location; in the text)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमत् ब्रह्माण्डम्)
महा-पुराणेin the Mahāpurāṇa
महा-पुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय
वायु-प्रोक्तेspoken by Vāyu
वायु-प्रोक्ते:
विशेषण (Qualifier of text-location)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √वच्)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वायोः प्रोक्ते)
मध्यम-भागेin the middle section
मध्यम-भागे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमध्यम (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय
तृतीयthird
तृतीय:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण, ‘पादे’ विशेषणम्
उपोद्धात-पादेin the introductory quarter/section
उपोद्धात-पादे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootउपोद्धात (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उपोद्धातस्य पादः)
सगर-उपाख्यानेin the episode of Sagara
सगर-उपाख्याने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक) + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सगरस्य उपाख्यानम्)
भार्गव-चरितेin the narrative of the Bhārgava
भार्गव-चरिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक) + चरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भार्गवस्य चरितम्)
चतुश्-चत्वारिंशत्तमःforty-fourth
चतुश्-चत्वारिंशत्तमः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुश्चत्वारिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + तम (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक (44th) विशेषणं ‘अध्यायः’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta; heading predicate)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तर (then/thereafter)
कदाचित्once
कदाचित्:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (at some time/once)
विपिनेin the forest
विपिने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootविपिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चतुरङ्ग-बल-अन्वितःaccompanied by a fourfold army
चतुरङ्ग-बल-अन्वितः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootचतुरङ्ग (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √इ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (चतुरङ्गबलेन अन्वितः) विशेषणं ‘शूरः’
मृगयाम्hunting
मृगयाम्:
कर्म (Karma/Object of motion)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अगमत्went
अगमत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शूरःthe hero/warrior
शूरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शूरसेन-आदिभिःwith Śūrasena and others
शूरसेन-आदिभिः:
सहकारक/सहयोग (Associative instrument)
TypeNoun
Rootशूरसेन (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष (शूरसेनः आदिः येषां तैः)
सहtogether with
सह:
सहकारक (Association marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with)