Shloka 40
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
भविष्यत्यथ पर्याये ब्रह्मणो हरवल्लभे / वक्रीभविष्यत्तुण्डत्वाद्वक्रतुण्डः स्मृतो बुधैः
Transliteration
bhaviṣyatyatha paryāye brahmaṇo haravallabhe / vakrībhaviṣyattuṇḍatvādvakratuṇḍaḥ smṛto budhaiḥ
Translation
Ó amada de Hara, no ciclo vindouro de Brahmā sua tromba tornar-se-á curva; por isso os sábios o recordam como ‘Vakratunda’, o de tromba recurvada.
Word by Word
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
मुख्यक्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle; then/now)
पर्यायेin (another) turn/sequence
पर्याये:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
हरवल्लभेO beloved of Hara (Śiva)
हरवल्लभे:
सम्बोधन (Sambodhana)
TypeNoun
Rootहर + वल्लभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हरस्य वल्लभा)
वक्रीcurved
वक्री:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootवक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (curved)
भविष्यत्becoming/will-be
भविष्यत्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootभू (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present/future participial stem used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'becoming/will be'
तुण्डत्वात्because of (his) trunk-ness / having a trunk
तुण्डत्वात्:
अपादान (Apādāna/Reason)
TypeNoun
Rootतुण्ड + त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष (तुण्डस्य भावः = तुण्डत्वम्)
वक्रतुण्डःVakratunda (curved-trunked one)
वक्रतुण्डः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootवक्र + तुण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (curved-trunked)
स्मृतःis called/remembered
स्मृतः:
मुख्यक्रिया (Predicative)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (is called/remembered)
बुधैःby the wise
बुधैः:
करण (Karaṇa/Agent in passive)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन