Shloka 5
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
तौ च तेनोदितं सर्वं श्रुत्वा तत्कर्म विस्तरम् / हृष्टौ हर्षान्तरं भूयो राजन्नाप्नुवतावुभौ
Transliteration
tau ca tenoditaṃ sarvaṃ śrutvā tatkarma vistaram / hṛṣṭau harṣāntaraṃ bhūyo rājannāpnuvatāvubhau
Translation
Ó rei, ao ouvirem dele toda a narração e o pormenor dessas ações, ambos se alegraram e, de novo, alcançaram uma alegria ainda maior.
Word by Word
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by him)
उदितम्spoken
उदितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√वद्/√उद्?; here उदीरित/उदित as PPP from √वद्/√उद् in sense 'spoken' (प्रातिपदिक उदित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (said/uttered)
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
कर्मdeed
कर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object)
विस्तरम्in detail/extent
विस्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (in detail)
हृष्टौdelighted
हृष्टौ:
Karta (कर्ता; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक; from √हृष् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त (delighted)
हर्ष-अन्तरम्another joy
हर्ष-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहर्ष + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (another joy)
भूयःagain/further
भूयः:
Prakaraṇa (प्रकरण/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formपुनरर्थक अव्यय (again/further)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
आप्नुवतौattained
आप्नुवतौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
उभौboth
उभौ:
Karta (कर्ता; apposition to तौ)
TypeNoun
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समाहार/समुच्चय