Shloka 22
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
ते तु तद्वचन श्रुत्वा प्याताः सर्वतो दिशम् / अधापि म निवर्त्तन्ते समुद्रस्था इवापगाः
Transliteration
te tu tadvacana śrutvā pyātāḥ sarvato diśam / adhāpi ma nivarttante samudrasthā ivāpagāḥ
Translation
Ao ouvirem essas palavras, partiram para todas as direções. Até hoje não retornaram, como rios que, ao entrarem no oceano, já não voltam.
Word by Word
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय सूचक अव्यय (but/indeed)
तत्-वचनम्that speech/statement
तत्-वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य वचनम्)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having heard’
प्याताःwent away
प्याताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formभूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; छान्दस/पुराण-रूप ‘प्यात’ = ‘यात’ (gone)
सर्वतःin all directions
सर्वतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; सर्वदिक्/सर्वप्रकार सूचक (from all sides/everywhere)
दिशम्direction(s)
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश्/दिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; दिक्-शब्दस्य एकवचन-प्रयोगः (collective)
अधthen
अध:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर/अथार्थक (then/thereupon)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (also/even)
मme
म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; एन्क्लिटिक रूप ‘म’ (= माम्/मा)
निवर्तन्तेreturn
निवर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-वृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, आत्मनेपद
समुद्र-स्थाःsituated in the ocean
समुद्र-स्थाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त; √स्था)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (समुद्रे स्थाः) विशेषण (of ‘अपगाः’)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (simile marker)
अपगाःrivers
अपगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपगा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन