Shloka 65
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
कृत्स्नं यथावत्समुपैति तत्परस्तथैव भूयः प्रलयत्वमात्मनः / प्रत्याहरेद्योगपथं न यो द्विजो न सर्वपार क्रमपारगोचरः
Transliteration
kṛtsnaṃ yathāvatsamupaiti tatparastathaiva bhūyaḥ pralayatvamātmanaḥ / pratyāharedyogapathaṃ na yo dvijo na sarvapāra kramapāragocaraḥ
Translation
O dvija, totalmente devotado ao Supremo, alcança o Todo tal como é; e assim também volta a atingir em si o estado de pralaya. Mas aquele que não pratica o pratyāhāra no caminho do yoga não chega à outra margem nem ao termo dos graus.
Word by Word
कृत्स्नम्the whole, entirety
कृत्स्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
यथावत्properly, as it is
यथावत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथावत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
समुपैतिapproaches, attains
समुपैति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-इ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: सम्+उप
तत्परःintent on that, devoted
तत्परः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतत्+पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)
तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
एवindeed, just
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
भूयःagain, further
भूयः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (again/further)
प्रलयत्वम्state of dissolution
प्रलयत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रलयत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
प्रत्याहरेत्should withdraw
प्रत्याहरेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-हृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्रति+आ
योगपथम्the path of yoga
योगपथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोग+पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)
द्विजःa twice-born (brahmin)
द्विजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
सर्वपारःhaving reached the far end of all
सर्वपारः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व+पार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
क्रमपारगोचरःwhose range is the far end of the stages
क्रमपारगोचरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रम+पार+गोचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (क्रमस्य पारस्य गोचरः)