Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

The Kātyāyanī-vrata, the Stealing of the Gopīs’ Garments, and Kṛṣṇa’s Teaching on Purified Desire

आप्लुत्याम्भसि कालिन्द्या जलान्ते चोदितेऽरुणे । कृत्वा प्रतिकृतिं देवीमानर्चुर्नृप सैकतीम् ॥ २ ॥ गन्धैर्माल्यै: सुरभिभिर्बलिभिर्धूपदीपकै: । उच्चावचैश्चोपहारै: प्रवालफलतण्डुलै: ॥ ३ ॥

āplutyāmbhasi kālindyā jalānte codite ’ruṇe kṛtvā pratikṛtiṁ devīm ānarcur nṛpa saikatīm

Ó rei, ao amanhecer, quando o sol surgia, as gopīs banharam-se nas águas da Kālindī (Yamunā) e, na margem arenosa, moldaram uma imagem de barro da deusa Durgā e a adoraram. Ofereceram pasta de sândalo e outras fragrâncias, guirlandas, oferendas, incenso e lamparinas, e diversos presentes—frutas, bétele e noz de areca, folhas tenras e arroz.

āplutyahaving bathed / after plunging
āplutya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-plu (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), from √plu with prefix ā-; indeclinable verbal form (क्रियाविशेषण)
ambhasiin the water
ambhasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootambhas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
kālindyāḥof the Kālinḍī (Yamunā)
kālindyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkālindī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
jala-anteat the water’s edge
jala-ante:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चय/निपात)
uditewhen (it) had risen
udite:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootudita (कृदन्त; √ud/उद् धातु)
FormPast passive participle (क्त), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन), Masculine/Neuter agreeing with aruṇa (time of dawn)
aruṇeat dawn / when Aruṇa (reddish dawn) had appeared
aruṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaruṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), from √kṛ; indeclinable verbal form (क्रियाविशेषण)
pratikṛtiman image/effigy
pratikṛtim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprati-kṛti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
devīmthe goddess
devīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
ānarcuḥthey worshipped
ānarcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-arc (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
nṛpaO king
nṛpa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
saikatīmmade of sand / sandy
saikatīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaikatī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); qualifying devīm/pratikṛtim
gandhaiḥwith fragrances
gandhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootgandha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
mālyaiḥwith garlands
mālyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmālya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
surabhibhiḥfragrant
surabhibhiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsurabhi (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); qualifying gandha/mālya etc.
balibhiḥwith offerings
balibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbali (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
dhūpa-dīpakaiḥwith incense and lamps
dhūpa-dīpakaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdhūpa (प्रातिपदिक) + dīpaka (प्रातिपदिक)
FormDvandva (द्वन्द्व) compound; Neuter (नपुंसकलिङ्ग) as a pair-collective, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
uccāvacaiḥvarious (high and low; diverse)
uccāvacaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuccāvaca (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); qualifying upahāra
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चय/निपात)
upahāraiḥwith gifts/offerings
upahāraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootupahāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
pravāla-phala-taṇḍulaiḥwith sprouts, fruits, and rice-grains
pravāla-phala-taṇḍulaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpravāla (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक) + taṇḍula (प्रातिपदिक)
Form(Enumerative) Dvandva-like listing compound; Masculine (पुंलिङ्ग) Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)

The word balibhiḥ in this verse indicates offerings of clothing, ornaments, food and so on.

P
Parīkṣit Mahārāja
K
Kālindī (Yamunā)
G
Goddess Kātyāyanī

FAQs

In Canto 10, Chapter 22, the Bhagavatam describes the gopīs bathing in the Yamunā at dawn and worshiping an image of Goddess Kātyāyanī, performing a vow with the intention of attaining Śrī Kṛṣṇa as their beloved.

Śukadeva narrates how the gopīs expressed single-minded devotion through a simple, heartfelt ritual—fashioning a deity from sand on the riverbank—showing that sincerity in bhakti is central, not external opulence.

Begin spiritual practice with purity and regularity—like early-morning remembrance, bathing, and focused prayer—keeping the heart’s intention sincere even if resources are simple.