Mantra 3

Sukta 25

नव च या नवतिश्च संयन्ति स्कन्ध्या अभि। इतस्ताः सर्वा नश्यन्तु वाका अपचितामिव

návā ca yā́ navatíś ca saṃyánti skandhyā̀ abhí | itás tā́ḥ sárvā naśyantu vākā́ apacítām iva ||

The nine, and the ninety also, which gather and press upon the shoulder— from hence let all those Vākā-disorders vanish away, as (spots) of the wasting one (pass off).

As nove, e também as noventa, que se ajuntam e pressionam o ombro: daqui que todos esses males Vākā desapareçam, como (as manchas) do que definha (se vão).

नवnine
नव:
विशेषण/संख्या-निर्देश (कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootनवन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा नव (अव्यय-रूप)
and
:
समुच्चय (and)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (संयन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नवतिःninety
नवतिः:
कर्तृ (संयन्ति इत्यस्य; याः इत्यनेन सह समुच्चितम्)
TypeNoun
Rootनवति (संख्या-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
संयन्तिthey restrain/hold together
संयन्ति:
क्रिया (कर्तृ: याः…नवतिः)
TypeVerb
Root√यम् (यमुँ उपरमे/नियमे) उपसर्गः सम्
स्कन्ध्याः(those) of the shoulder/shoulder-related (fem. pl.)
स्कन्ध्याः:
कर्तृ (अभि इत्यनेन सह—‘स्कन्ध्याः’ इति समूहः)
TypeAdjective/Noun
Rootस्कन्ध्य (प्रातिपदिक; ‘स्कन्ध’ सम्बन्धी/स्कन्ध-जात)
अभिtowards/against
अभि:
दिशा/सम्बन्ध-निर्देश (क्रियायाः उपसर्गार्थः)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
इतस्from here
इतस्:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय; इदम्-प्रत्ययान्त)
ताःthose (fem. pl., them)
ताः:
कर्म (नश्यन्तु इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
नश्यन्तुlet (them) perish/disappear
नश्यन्तु:
क्रिया (कर्म: ताः सर्वाः)
TypeVerb
Root√नश् (नशँ अदर्शने/विनाशे)
वाकाःthe vāka-diseases/afflictions
वाकाः:
कर्तृ (नश्यन्तु इत्यस्य; ताः सर्वाः इत्यस्य अपि समन्वयः—‘वाकाः’ इति ताः)
TypeNoun
Rootवाक (प्रातिपदिक; रोग/दोष-नाम, AV-प्रयोगः)
अपचिताम्of the wasted/emaciated (fem. pl.)
अपचिताम्:
सम्बन्ध (षष्ठी; ‘of the emaciated (women)’)
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootअपचित (कृदन्त-प्रातिपदिक; अप + √चि/√चि? ‘to diminish/decay’ → ‘wasted, emaciated’)
इवlike/as
इव:
उपमान
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)

Devata: Disease-agent vākāḥ (as personified affliction); operative brahman

Chandas: Anuṣṭubh-like (irregular)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Assertive confrontation → decisive banishment → quiet fading.","listener_experience":"Strength against discomfort and embarrassment; reassurance that the outbreak is containable.","intensity":5}