Sutra 8
Devanagari script
हस्तिवनयोरपि यो बहुशूरमृगं दुर्बलप्रतिवेशं अनन्तावक्लेशि विषयान्ते हस्तिवनं बध्नाति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१२.०८ ॥
Transliteration
hastivanayorapi yo bahuśūramṛgaṃ durbalaprativeśaṃ anantāvakleśi viṣayānte hastivanaṃ badhnāti so'tisaṃdhatte
Translation
Mesmo quanto às florestas de elefantes, quem estabelece na fronteira uma floresta de elefantes com muitos animais fortes, vizinhos concorrentes fracos e difícil de assediar ou exaurir, obtém uma vantagem desproporcional (atisaṃdhi).
Word by Word
हस्ति-वनयोःof the elephant-forest and the (other) forest (i.e., in both elephant-forest and forest contexts)
हस्ति-वनयोः:
TypeNoun
Rootहस्तिन्; वन
Formषष्ठी-द्विवचनम् (हस्तिवन + वन)
अपिeven; also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात (समुच्चय/अपवाद/अतिशयार्थ)
यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः (सम्बन्धक-यः…सः)
बहु-शूर-मृगम्a very fierce wild animal
बहु-शूर-मृगम्:
TypeNoun
Rootबहु; शूर; मृग
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; (मृगम्) विशेषितम्
दुर्बल-प्रतिवेशम्a weak neighboring (settlement/territory)
दुर्बल-प्रतिवेशम्:
TypeNoun
Rootदुर्बल; प्रतिवेश
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; (प्रतिवेशम्) विशेषितम्
अनन्त-अवक्लेशिcausing no (or minimal) continuing trouble/strain
अनन्त-अवक्लेशि:
TypeAdjective
Rootअनन्त; अवक्लेशिन्
Formविशेषणम्; प्रायः नपुंसकलिङ्गे/अव्ययवत् प्रयोगः (विषयान्ते इत्यस्य विशेषणम्)
विषय-अन्तेat the border of the territory/district
विषय-अन्ते:
TypeNoun
Rootविषय; अन्त
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः (अन्ते); ‘विषयस्य अन्ते’ = जनपद-सीमायाम्
हस्ति-वनम्an elephant-forest (elephant reserve)
हस्ति-वनम्:
TypeNoun
Rootहस्तिन्; वन
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; कर्म (बध्नाति)
बध्नातिestablishes/sets up; secures
बध्नाति:
TypeVerb
Rootबन्ध्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
सःhe
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः (यः…सः)
अति-संधत्तेoverdoes it; makes an excessive/over-subtle arrangement (goes too far)
अति-संधत्ते:
TypeVerb
Rootसम्-धा (संधा)
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गौ: अति + सम्
Entities Mentioned
H
hastivana (elephant forest)F
frontier (viṣayānta)N
neighbors (prativeśa)FAQs
Because control of elephant supply affects battlefield power and bargaining leverage; frontier placement can deny rivals and secure rapid mobilization.