Tvaritā-pūjā (The Worship of Tvaritā) — Transition Verse and Context
ॐ ह्रीं ह्रूं ह्रः हृदयं हां हृश्चेति शिरः ह्रीं ज्वल ज्जलशिखा स्यात् कवचं हनुद्वयम् ह्रीं श्रीं क्षून्नेत्रत्रयाय विद्यानेत्रं प्रकीर्तितम् क्षौं हः खौं हूं फडस्त्राय गुह्याङ्गानि पुरा न्यसेत् त्वरिताङ्गानि वक्ष्यामि विद्याङ्गानि शृणुष्व मे आदिद्विहृदयं प्रोक्तं त्रिचतुःशिर इष्यते
oṃ hrīṃ hrūṃ hraḥ hṛdayaṃ hāṃ hṛśceti śiraḥ hrīṃ jvala jjalaśikhā syāt kavacaṃ hanudvayam hrīṃ śrīṃ kṣūnnetratrayāya vidyānetraṃ prakīrtitam kṣauṃ haḥ khauṃ hūṃ phaḍastrāya guhyāṅgāni purā nyaset tvaritāṅgāni vakṣyāmi vidyāṅgāni śṛṇuṣva me ādidvihṛdayaṃ proktaṃ tricatuḥśira iṣyate
“Oṃ; hrīṃ, hrūṃ, hraḥ” deve ser colocado como Nyāsa do Coração (hṛdaya-nyāsa). “Hāṃ, hṛś” é declarado como a Cabeça (śiras). “Hrīṃ, jvala, jvalā-śikhā” seja o Kavaca (armadura protetora), instalado sobre as duas mandíbulas. “Hrīṃ, śrīṃ, kṣūṃ” para o de três olhos: é proclamado como o ‘Olho da Vidyā’ (vidyā-netra). “Kṣauṃ, haḥ, khauṃ, hūṃ, phaḍ” como mantra-arma (astra); antes deve-se instalar o Nyāsa dos membros secretos (guhyāṅga). Declararei os membros de Tvaritā; ouve-me quanto aos membros da Vidyā: ensina-se o ‘duplo-coração primordial’, e a cabeça é tida como tríplice ou quádrupla.
Lord Agni (instructing the sage Vasiṣṭha in mantra-nyāsa procedure)
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: vira
Sandhi Resolution Notes: hṛś + ca + iti → hṛśceti; jvala + jvala (orthographic doubling in text) resolved as jvala jvala; kṣūṃ + netratrayāya → kṣūnnetratrayāya (anusvāra/na-sandhi); phaḍ + astrāya → phaḍastrāya; ādi + dvi + hṛdayam → ādidvihṛdayam.
It gives a precise nyāsa-map for the Tvaritā-vidyā: which bīja-syllables are installed as heart, head, armor (kavaca), vidyā-eye (netra), and weapon (astra), including a note on ‘double-heart’ and multi-part head installations.
Beyond mythology, the Agni Purāṇa catalogs operational ritual technology—mantra anatomy (aṅga), protective seals (kavaca), projection mantras (astra/phaḍ), and standardized nyāsa procedures—showing it functions as a manual of applied religious practice.
Nyāsa is intended to internalize the deity/vidyā within the practitioner’s body and establish protective boundaries, framing mantra-recitation as a consecrated act that supports purification, warding, and focused sādhana.