HomeAgni PuranaKoshaAdhyaya 362Shloka 59
Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Kosha, Shloka 59

Bhūmi–Vana–Auṣadhi–Ādi Vargāḥ (भूमिवनौषध्यादिवर्गाः) — Lexical Groups on Earth, Settlements, Architecture, Forests, Materia Medica, and Fauna

ग्रन्थिपर्णं शुकं वर्हि वला तु त्रिपुटा त्रुटिः शिवा तामलकी चाथ हनुर्हट्टविलासिनी

granthiparṇaṃ śukaṃ varhi valā tu tripuṭā truṭiḥ śivā tāmalakī cātha hanurhaṭṭavilāsinī

“Granthiparṇa” é também conhecido como “Śuka” e “Varhi”; “Valā” (também se chama) “Tripuṭā” e “Truṭi”; e “Śivā” é ainda chamada “Tāmalakī”, bem como “Hanuḥ” e “Haṭṭavilāsinī”.

ग्रन्थिपर्णम्knot-leaf (a plant name)
ग्रन्थिपर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootग्रन्थि (प्रातिपदिक) + पर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (granthyāḥ parṇam)
शुकम्śuka (a plant name)
शुकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
वर्हिvarhi (a plant name)
वर्हि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्हि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable-like in listing)
वलाvalā (a plant name)
वला:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
त्रिपुटाtripuṭā (a plant name)
त्रिपुटा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + पुटा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः (three-fold pod/packet)
त्रुटिःtruṭi (a plant name)
त्रुटिः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रुटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शिवाśivā (a plant name)
शिवा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तामलकीtāmalakī (Phyllanthus emblica/related)
तामलकी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतामलकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अथthen/also
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भबोधक (sequencing particle)
हनुःhanu (a plant name)
हनुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हट्टविलासिनीhaṭṭavilāsinī (a plant name)
हट्टविलासिनी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहट्ट (प्रातिपदिक) + विलासिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (haṭṭasya vilāsinī)

Lord Agni (in discourse to sage Vasiṣṭha, in the encyclopedic Ayurveda/nighaṇṭu portion)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Ayurveda","secondary_vidya":"Samanya","practical_application":"Nighaṇṭu-style synonym mapping to correctly identify dravyas across regions and traditions for safe prescription and pharmacy procurement.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Dravya-paryāya (synonyms): Granthiparṇa, Valā, Śivā/Tāmalakī","lookup_keywords":["Granthiparṇa","Valā Tripuṭā","Śivā Tāmalakī","Hanuḥ","Haṭṭavilāsinī"],"quick_summary":"Gives alternate names for three medicinal plants/drugs; use these paryāyas to avoid misidentification when reading different nighaṇṭus or buying herbs under local names."}

Concept: Śabda–artha-saṃbandha for dravya-nāma: correct naming enables correct action (yukti) in therapy.

Application: Use linguistic equivalence (paryāya) as a safeguard in clinical decision-making and textual interpretation.

Khanda Section: Ayurveda (Dravyaguṇa-nighaṇṭu / Medicinal plant synonyms)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A vaidya in a forest-herbarium points to labeled bundles of dried roots/leaves while a scribe records multiple synonyms for each plant on palm-leaf manuscripts.","kerala_mural_prompt":"Kerala temple mural style, earthy reds and greens, a seated vaidya with palm-leaf manuscript, herb bundles labeled Granthiparṇa/Śuka/Varhi, Valā/Tripuṭā/Truṭi, Śivā/Tāmalakī/Hanuḥ/Haṭṭavilāsinī, flat decorative foliage, traditional borders","tanjore_prompt":"Tanjore painting, gold-leaf accents on manuscript and medicine jars, vaidya with stylized halo-like arch, neatly arranged herb bundles with Sanskrit labels, rich maroons and greens, temple-like interior","mysore_prompt":"Mysore painting style, fine linework, instructional tableau of three herb specimens with callout labels showing synonyms, calm scholarly setting with palm-leaf text and ink pot","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, detailed herbarium scene with botanically rendered leaves and rhizomes, a physician and assistant annotating synonyms in Nastaliq-like margins but with Devanagari labels, delicate pastel palette"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Bhairavi","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: cātha = ca + atha; hanurhaṭṭavilāsinī split as hanuḥ + haṭṭavilāsinī (visarga sandhi).

Related Themes: Agni Purana 362 (Dravyaguṇa-nighaṇṭu section: paryāya lists continuing in adjacent verses)

A
Agni Purana
A
Ayurveda
N
Nighaṇṭu
G
Granthiparṇa
V
Valā
Ś
Śivā
T
Tāmalakī

FAQs

Ayurvedic nighaṇṭu-vidyā: it teaches paryāya-nāmas (synonyms) used to correctly identify medicinal plants across regions and textual traditions.

By cataloging materia medica through synonym-lists, the Agni Purana functions like a reference manual—bridging Purāṇic teaching with practical Ayurveda (drug identification, compilation, and transmission).

Accurate knowledge that supports proper healing and non-harm (ahiṃsā) is treated as dharmic service; correct identification of remedies prevents error and supports righteous care of life.