Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Agneya-vidya, Shloka 25

Chapter 33 — पवित्रारोहणविधानं

The Procedure for Pavitrārohaṇa / Installing the Sacred Thread or Consecratory Amulet

ॐ ह्रूं हः फट् ह्रूं रूपतन्मात्रं संहरामि नमः ॐ ह्रूं हः फट् ह्रूं स्पर्शतन्मात्रं संहरामि नमः ॐ ह्रूं हः फट् ह्रूं शब्दतन्मात्रं संहरामि नमः इति त्रिभिस्तदुद्घातैस्त्रिकोणं वह्निमण्डलम् नाभिकण्ठमध्यगतं रक्तं स्वस्तिकलाञ्छितं

oṃ hrūṃ haḥ phaṭ hrūṃ rūpatanmātraṃ saṃharāmi namaḥ oṃ hrūṃ haḥ phaṭ hrūṃ sparśatanmātraṃ saṃharāmi namaḥ oṃ hrūṃ haḥ phaṭ hrūṃ śabdatanmātraṃ saṃharāmi namaḥ iti tribhistadudghātaistrikoṇaṃ vahnimaṇḍalam nābhikaṇṭhamadhyagataṃ raktaṃ svastikalāñchitaṃ

«Oṃ hrūṃ haḥ phaṭ hrūṃ»—eu dissolvo (recolho) a essência sutil da forma (rūpa-tanmātra); reverência. «Oṃ hrūṃ haḥ phaṭ hrūṃ»—eu dissolvo a essência sutil do tato (sparśa-tanmātra); reverência. «Oṃ hrūṃ haḥ phaṭ hrūṃ»—eu dissolvo a essência sutil do som (śabda-tanmātra); reverência. Com estas três enunciações do mantra, deve-se visualizar o maṇḍala do Fogo em forma de triângulo, situado entre o umbigo e a garganta, de cor vermelha e marcado com o emblema svastika.

oṃ
:
Sambodhana/Mantra (सम्बोधन/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formमन्त्र-प्रणव (mantric syllable), अव्यय
ह्रूंhrūṃ (bīja)
ह्रूं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootह्रूं (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र (bīja), अव्यय
हःhaḥ (bīja)
हः:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootहः (अव्यय/बीज)
Formबीज/उच्चारण-चिह्न, अव्यय
फट्phaṭ (mantric exclamation)
फट्:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootफट् (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र-निपात (mantric exclamation), अव्यय
ह्रूंhrūṃ (bīja)
ह्रूं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootह्रूं (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र (bīja), अव्यय
रूप-तन्मात्रम्the subtle element of form (rūpa-tanmātra)
रूप-तन्मात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक) + तन्मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रूपस्य तन्मात्रम्)
संहरामिI withdraw/absorb
संहरामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+हृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नमःsalutation
नमः:
Sambodhana/Prayojana (सम्बोधन/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपातवत् प्रयोगः; नमः-शब्दः प्रायः अव्ययवत् (salutatory particle)
oṃ
:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formमन्त्र-प्रणव, अव्यय
ह्रूंhrūṃ
ह्रूं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootह्रूं (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र, अव्यय
हःhaḥ
हः:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootहः (अव्यय/बीज)
Formबीज/उच्चारण-चिह्न, अव्यय
फट्phaṭ
फट्:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootफट् (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र-निपात, अव्यय
ह्रूंhrūṃ
ह्रूं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootह्रूं (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र, अव्यय
स्पर्श-तन्मात्रम्the subtle element of touch
स्पर्श-तन्मात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्पर्श (प्रातिपदिक) + तन्मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्पर्शस्य तन्मात्रम्)
संहरामिI withdraw/absorb
संहरामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+हृ (धातु)
Formलट्, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नमःsalutation
नमः:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपातवत् प्रयोगः; नमः
oṃ
:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formमन्त्र-प्रणव, अव्यय
ह्रूंhrūṃ
ह्रूं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootह्रूं (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र, अव्यय
हःhaḥ
हः:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootहः (अव्यय/बीज)
Formबीज/उच्चारण-चिह्न, अव्यय
फट्phaṭ
फट्:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootफट् (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र-निपात, अव्यय
ह्रूंhrūṃ
ह्रूं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootह्रूं (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र, अव्यय
शब्द-तन्मात्रम्the subtle element of sound
शब्द-तन्मात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक) + तन्मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शब्दस्य तन्मात्रम्)
संहरामिI withdraw/absorb
संहरामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+हृ (धातु)
Formलट्, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नमःsalutation
नमः:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपातवत् प्रयोगः; नमः
इतिthus
इति:
Discourse marker (वाक्य-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-बोधक अव्यय (quotative particle)
त्रिभिःby three
त्रिभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
तत्-उद्घातैःwith those utterances/strikings
तत्-उद्घातैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + उद्घात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य उद्घातैः = with those utterances/strikings)
त्रि-कोणम्triangle (three-cornered figure)
त्रि-कोणम्:
Karma/Viseshya (कर्म/विशेष्य)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + कोण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (three-angled figure)
वह्नि-मण्डलम्the fire-circle (fire maṇḍala)
वह्नि-मण्डलम्:
Karta/Viseshya (कर्ता/विशेष्य)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वह्नेः मण्डलम्)
नाभि-कण्ठ-मध्य-गतम्located in the middle between navel and throat
नाभि-कण्ठ-मध्य-गतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाभि (प्रातिपदिक) + कण्ठ (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त, √गम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘स्थित/गत’; समासार्थः: नाभिकण्ठयोर्मध्ये गतम्
रक्तम्red
रक्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
स्वस्तिक-लाञ्छितम्marked with a svastika
स्वस्तिक-लाञ्छितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वस्तिक (प्रातिपदिक) + लाञ्छित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) √लाञ्छ्/लक्ष् (to mark) अर्थे; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्तिकेन लाञ्छितम्)

Lord Agni (in dialogue with Sage Vasiṣṭha, typical Agni Purāṇa narration style)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Tantra","secondary_vidya":"Mantra","practical_application":"Bhūta-śuddhi/antaryāga practice: mantra-led withdrawal (laya) of tanmātras and visualization of the inner vahni-maṇḍala between nābhi and kaṇṭha.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Procedure","entry_title":"Rūpa–Sparśa–Śabda-tanmātra-saṃhāra and Triangular Vahni-maṇḍala","lookup_keywords":["bhuta-shuddhi","tanmatra-laya","vahni-mandala","svastika-lanchana","oṃ hrūṃ haḥ phaṭ"],"quick_summary":"Use three mantra-utterances to dissolve form, touch, and sound tanmātras, then visualize a red triangular fire-maṇḍala marked with a svastika between navel and throat as an inner altar for purification."}

Concept: Tanmātra-saṃhāra (withdrawal of subtle sense-essences) as a step in bhūta-śuddhi leading to interiorization of worship.

Application: Pratyāhāra-like sensory withdrawal using mantra and visualization to stabilize attention and purify the inner elements.

Khanda Section: Puja-vidhi / Tantra-Mantra (Bhuta-shuddhi and internal fire-maṇḍala visualization)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A yogin seated in meditation visualizes a red triangular fire-maṇḍala with a svastika emblem glowing between navel and throat while reciting three dissolution mantras for form, touch, and sound.","kerala_mural_prompt":"Kerala temple mural style, frontal yogin in padmāsana, luminous red triangular vahni-maṇḍala with svastika mark inside torso (stylized cutaway), warm ochres and deep reds, minimal background, sacred diagrammatic clarity","tanjore_prompt":"Tanjore painting, central meditating yogin with ornate aureole, gold-leaf highlights on the inner triangular fire-maṇḍala and svastika emblem, rich reds, embossed decorative borders, devotional-yantric fusion","mysore_prompt":"Mysore painting style, instructional cutaway anatomy-like depiction of nābhi-to-kaṇṭha region, precise triangular maṇḍala and svastika, fine linework, muted palette, caption-like mantra bands","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, intimate interior scene of a yogin with manuscript and rosary, translucent body showing red triangular fire-maṇḍala with svastika, delicate detailing, flat perspective, refined borders"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"devotional","suggested_raga":"Bhairavi","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: तदुद्घातैः = तत् + उद्घातैः; नाभिकण्ठमध्यगतं = नाभि-कण्ठ-मध्य-गतम्; स्वस्तिकलाञ्छितं = स्वस्तिक-लाञ्छितम्; मन्त्रबीजानि (ॐ, ह्रूं, हः, फट्) अव्ययवत् गृहीतानि।

Related Themes: Agni Purana 33 (Pūjā-vidhi: bhūta-śuddhi, nyāsa, antaryāga sequence)

A
Agni (Vahni)
T
Tanmātras (śabda, sparśa, rūpa)
A
Agni-maṇḍala (Vahni-maṇḍala)
S
Svastika (ritual emblem)

FAQs

It teaches a Bhūta-śuddhi/Tantra practice: using specific mantras (with hrūṃ, haḥ, phaṭ) to ritually withdraw the tanmātras of sound, touch, and form, and then to visualize a red, triangular Agni-maṇḍala marked with a svastika in the inner body region.

Alongside mythology, the Agni Purāṇa preserves precise ritual-technical material—mantra-usage, subtle-element theory (tanmātras), and mandala visualization—showing its role as a compendium of practical spiritual technologies, not only narrative religion.

The withdrawal of tanmātras symbolizes purification and interiorization of the senses, culminating in stabilizing awareness in the inner Agni principle; it is framed as a cleansing step that supports concentration, ritual efficacy, and inner sanctification.