Adhyaya 20: The Birth of the Aśvins: Solar Lineage, Saṃjñā and Chāyā, and the Granting of a Hymn and Boons

Verse 1

प्रजापाल उवाच । एवमग्नेः समुत्पत्तिर्जाता ब्रह्मन् महात्मनः । प्राणापानौ कथं देवावश्विनौ सम्बभूवतुः ॥ २०.१ ॥

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਰਣਿਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਅਸ਼ਵਿਨ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ?

Verse 2

मरीचिर्ब्रह्मणः पुत्रः स्वयं ब्रह्मा द्विसप्तभिः । रूपैर्व्यवस्थितस्तेषां मरीचिः श्रेष्ठतामगात् ॥ २०.२ ॥

ਮਰੀਚਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ—ਮਾਨੋ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 3

तस्य पुत्रो महातेजाः कश्यपो नाम वै मुनिः । स्वयं प्रजापतिः श्रीमान् देवतानां पिता अभवत् ॥ २०.३ ॥

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

Verse 4

तस्य पुत्रा बभूवुर्हि आदित्या द्वादश प्रभो । आदित्यपत्यानि ते सर्वे आदित्यास्तेन कीर्तिताः ॥ २०.४ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਸ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਜੋ ਆਦਿਤ੍ਯ ਕਹਲਾਏ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੰਤਾਨ ਵੀ ‘ਆਦਿਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।

Verse 5

तेषां मध्ये महातेजा मार्त्तण्डो लोकविश्रुतः । नारायणात्मकं तेजो द्वादशं संप्रकीर्तितम् ॥ २०.५ ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਰਤੰਡ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ-ਸਰੂਪ ਤੇਜ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 6

ये ते मासास्त आदित्याः स्वयं संवत्सरो हरिः । एवं ते द्वादशादित्या मार्त्तण्डश्च प्रधानवान् ॥ २०.६ ॥

ਤੇਰੇ ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਆਦਿਤ੍ਯ ਹਨ; ਹਰੀ ਆਪ ਹੀ ਸੰਵਤਸਰ (ਵਰ੍ਹਾ) ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਤੰਡ (ਸੂਰਜ) ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

Verse 7

तस्य त्वष्टा ददौ कन्यां संज्ञां नाम महाप्रभाम् । तस्यापत्यद्वयं जज्ञे यमश्च यमुना तथा ॥ २०.७ ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ‘ਸੰਜ्ञਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਸੰਤਾਨਾਂ ਜਨਮੀਆਂ—ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ।

Verse 8

तस्य तेजोऽप्यसहती बभूवाश्वी मनोजवा । स्वां छायां तत्र संस्थाप्य सा जगमोत्तरान् कुरून् ॥ २०.८ ॥

ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਉਹ ਮਨੋਵੇਗ ਵਾਲੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ (ਘੋੜੀ) ਬਣ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਰਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 9

तद्रूपां तां सवर्णां तु भेजे मार्त्तण्डभास्करः । तस्याः अपि द्वयं जज्ञे शनिं तपतिमेव च ॥ २०.९ ॥

ਮਾਰਤੰਡ-ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਉਸੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦੋ ਸੰਤਾਨਾਂ ਜਨਮੀਆਂ—ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਤਪਤੀ।

Verse 10

यदा त्वसदृशं भेजे पुत्रान् प्रति नरोत्तम । संज्ञां प्रोवाच भगवान् क्रोधसंरक्तलोचनः । असमत्वं न कर्त्तव्यं स्वेष्वपत्येषु भामिनि ॥ २०.१० ॥

ਜਦੋਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਣਉਚਿਤ ਭਾਵ ਧਾਰਿਆ, ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੰਜ्ञਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— “ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।”

Verse 11

एवमुक्ता यदा सा तु असमत्वं व्यरोचत । तदा यमः स्वपितरं प्रोवाच भृशदुःखितः ॥ २०.११ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਭਾਵ ਹੀ ਦਿਖਾਇਆ, ਤਦ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 12

नेयं माता भवेत् तात अस्माकं शत्रुवत् सदा । सपत्नीव वृत्ताचाराः स्वेष्वपत्येषु वत्सला ॥ २०.१२ ॥

ਹੇ ਤਾਤ, ਇਹ ਔਰਤ ਸੱਚੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਸੌਤ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 13

एवं यमवचः श्रुत्वा सा छाया क्रोधमूर्च्छिता । शशाप प्रेतराजस्त्वं भविष्यस्यचिरादिव ॥ २०.१३ ॥

ਯਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਛਾਇਆ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਿਹੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ— “ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜ ਬਣੇਂਗਾ।”

Verse 14

एवं श्रुत्वाऽथ मार्त्तण्डस्तदा पुत्रहितैषया । उवाच मध्यवर्ती त्वं भविता धर्मपापयोः । लोकपालश्च भविता त्वं पुत्र दिवि शोभसे ॥ २०.१४ ॥

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਰਤੰਡ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ— “ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੱਧਸਥ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਬਣੇਂਗਾ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕੇਂਗਾ।”

Verse 15

शनिं शशाप मार्त्तण्डश्छायाकोपप्रधर्षितः । त्वं क्रूरदृष्टिर्भविता मातृदोषेण पुत्रक ॥ २०.१५ ॥

ਛਾਇਆ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਾਰਤੰਡ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ— “ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।”

Verse 16

एवमुक्त्वा समुत्थाय योगं भानुर्दिदृक्षया । तामपश्यत्त्वसौ साश्वी उत्तरेषु कुरुष्वथ ॥ २०.१६ ॥

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਭਾਨੂ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਿਤ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।

Verse 17

ततोऽश्वरूपं कृत्वा स गत्वा तत्रोत्तरान् कुरून् । प्राजापत्येन मार्गेण युयोजात्मानमात्मना ॥ २०.१७ ॥

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਤਰਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

Verse 18

तस्यां त्वाष्ट्र्यामश्वरूप्यां मार्त्तण्डस्तीव्रतेजसः । बीजं निर्वापयामास तज्ज्वलन्तं द्विधा अपतत् ॥ २०.१८ ॥

ਉਸ ਤ੍ਵਾਸ਼ਟ੍ਰੀ—ਅਸ਼ਵਰੂਪিণੀ—ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਬੀਜ ਨਿਕਸ਼ੇਪ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਜਲਦਾ ਬੀਜ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 19

तत्र प्राणस्त्वपानश्च योनौ चात्मजितौ पुरा । वरदानेन च पुनर्मूर्तिमन्तौ बभूवतुः ॥ २०.१९ ॥

ਉੱਥੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ; ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮੁੜ ਦੇਹਧਾਰੀ (ਮੂਰਤਿਮਾਨ) ਹੋ ਗਏ।

Verse 20

तौ त्वाष्ट्र्यामश्वरूपिण्यां जातौ येन नरोत्तमौ । ततस्तावश्विनौ देवौ कीर्त्येते रविनन्दनौ ॥ २०.२० ॥

ਤਵਸ਼ਟ੍ਰੀ ਨੇ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਦੋ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਜਨਮੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ‘ਅਸ਼ਵਿਨੌ’ ਅਤੇ ‘ਰਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ’ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 21

प्रजापतिः स्वयं भानुस्त्वाष्ट्रॄ शक्तिः परापरा । तस्याः प्राग्वच्छरीरस्थावमूर्त्तौ मूर्तिमाश्रितौ ॥ २०.२१ ॥

ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪ ਹੀ ਭਾਨੁ ਹੈ; ਅਤੇ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਰਾਅ ਤੇ ਅਪਰਾਅ—ਦੋਵੇਂ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੋ ਅਮੂਰਤ ਤੱਤਾਂ ਨੇ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 22

ततस्तावश्विनौ देवौ मार्त्तण्डमुपतस्थतुः । उचतुः स्वरुचिं तावत् किं कर्तव्यमथावयोः ॥ २०.२२ ॥

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੇਵ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਵਰੁਚੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?”

Verse 23

मार्त्तण्ड उवाच । पुत्रौ प्रजापतिं देवं भक्त्याराधयतां वरम् । नारायणं स वो दाता वरं नूनं भविष्यति ॥ २०.२३ ॥

ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਉੱਤਮ ਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਉਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 24

एवं तावश्विनौ प्रोक्तौ मार्त्तण्डेन महात्मना । तेपतुस् तीव्रतपसौ तपः परमदुष्चरम् । ब्रह्मपारामयं स्तोत्रं जपन्तौ तु समाहितौ ॥ २०.२४ ॥

ਮਹਾਤਮਾ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪਰਬ੍ਰਹਮ-ਪਰਾਇਣ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 25

तयोः कालेन महता ब्रह्मा नारायणात्मकः । तुतोष परमप्रीत्या वरं चैतं ददौ तयोः ॥ २०.२५ ॥

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਨਾਰਾਇਣ-ਸਵਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।

Verse 26

प्रजापाल उवाच । अश्विभ्यामीरितं स्तोत्रं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । श्रोतुमिच्छाम्यहं ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादान्महामुने ॥ २०.२६ ॥

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾਮੁਨੀ! ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਾਰੇ ਹੈ।

Verse 27

महातपा उवाच । शृणु राजन् यथा स्तोत्रमश्विभ्यां ब्रह्मणः कृतम् । ईदृशं च फलं प्राप्तं तयोः स्तोत्रस्य चानघ ॥ २०.२७ ॥

ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸੁਣੋ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਚਿਆ; ਅਤੇ ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉਸ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 28

ॐ नमस्ते निष्क्रिय निष्प्रपञ्च निराश्रय निरपेक्ष निरालम्ब निर्गुण निरालोक निराधार निर्जय निराकार । ब्रह्मन् महाब्रह्मन् ब्राह्मणप्रिय पुरुष महापुरुषोत्तम । देव महादेवोत्तम स्थाणो स्थितस्थापक । भूत महाभूत भूताधिपति यक्ष महायक्ष यक्षाधिपते । गुह्य महागुह्याधिपते सौम्य महासौम्य सौम्याधिपते । पक्षि महापक्षिपते दैत्य महादैत्याधिपते । रुद्र महारुद्राधिपते विष्णु महाविष्णुपते । परमेश्वर नारायण प्रजापतये नमः । एवं स्तुतस्तदा ताभ्यामश्विभ्यां स प्रजापतिः । तुतोष परमप्रीत्या वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ २०.२८ ॥

ਓਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ, ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਪੰਚ, ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯ, ਨਿਰਪੇਖ, ਨਿਰਾਲੰਬ, ਨਿਰਗੁਣ, ਨਿਰਾਲੋਕ, ਨਿਰਾਧਾਰ, ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮਹਾਬ੍ਰਹਮਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪ੍ਰਿਯ; ਪੁਰੁਸ਼, ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ। ਹੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵੋਤਮ; ਸਥਾਣੁ, ਸਥਿਤ-ਸਥਾਪਕ। ਹੇ ਭੂਤ, ਮਹਾਭੂਤ; ਭੂਤਾਧਿਪਤੀ। ਹੇ ਯਕਸ਼, ਮਹਾਯਕਸ਼; ਯਕਸ਼ਾਧਿਪਤੇ। ਹੇ ਗੁਹ੍ਯ, ਮਹਾਗੁਹ੍ਯਾਧਿਪਤੇ। ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਮਹਾਸੌਮ੍ਯ; ਸੌਮ੍ਯਾਧਿਪਤੇ। ਹੇ ਪੱਖੀ, ਮਹਾਪੱਖੀਪਤੇ। ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਾਧਿਪਤੇ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਰੁਦ੍ਰਾਧਿਪਤੇ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂਪਤੇ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਜਾਪਤਯੇ ਨਮਹ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 29

वरं वरयतां शीघ्रं देवैः परमदुर्लभम् । येन मे वरदानेन चरतस्त्रिदिवं सुखम् ॥ २०.२९ ॥

ਝੱਟ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗੋ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ—ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਸੁਖ ਭੋਗ ਸਕਾਂ।

Verse 30

अश्विनावूचतुः । आवयोऱ्यज्ञभागं तु देहि देव प्रजापते । सोमपत्वं च देवानां सामान्यत्वं च शाश्वतम् ॥ २०.३० ॥

ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਸਾਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਾਗ ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸੋਮਪਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸਮਾਨ ਮਰਤਬਾ ਵੀ ਦਿਓ।

Verse 31

ब्रह्मोवाच । रूपं कान्तिरनौपम्यं भिषक्त्वं सर्ववस्तुषु । सोमपत्वं च लोकेषु सर्वमेतद् भविष्यति ॥ २०.३१ ॥

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਕਾਂਤੀ, ਅਤੁੱਲ ਮਹਾਨਤਾ, ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਨਿਪੁੰਨਤਾ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦਾ ਅਧਿਪਤ੍ਯ—ਇਹ ਸਭ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 32

एतत् सर्वं द्वितीयायामश्विभ्यां ब्रह्मणा पुरा । दत्तं यस्मादतस्तेषां तिथीनामुत्तमा तिथिः ॥ २०.३२ ॥

ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਤਿਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਤਿਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 33

एतस्यां रूपकामास्तु पुष्पाहारो भवेन्नरः । संवत्सरं शुचिर्नित्यं सुस्वरूपी भवेन्नरः । अश्विभ्यां ये गुणाः प्रोक्तास्ते तस्यापि भवन्ति च ॥ २०.३३ ॥

ਇਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰੇ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਿੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਗੁਣ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 34

य इदं शृणुयान्नित्यमश्विभ्यां जन्म चोत्तमम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः पुत्रवान् जायते नरः ॥ २०.३४ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਸ ਉੱਤਮ ਜਨਮ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਤਰਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।