Adhyaya 131: Expiation for Chewing the Tooth-stick (Dantakāṣṭha)

Verse 1

अथ दन्तकाष्ठाचर्वणप्रायश्चित्तम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ दन्तकाष्ठमचरवित्वा यो हि मामुपसर्पति ॥ पूर्वकालकृतं कर्म तेन चैकेन नश्यति

ਹੁਣ ਦਾਤਨ-ਕਾਠ ਚਬਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਦਾਤਨ-ਕਾਠ ਨਾ ਚਬਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਇੱਕ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰਵਕਾਲ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 2

नारायणवचः श्रुत्वा पृथिवी धर्मसंश्रितः ॥ विष्णुभक्तसुखार्थाय हृषीकेशमुवाच ह

ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰਿਤ ਪૃਥਿਵੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਕਤਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਹਿਤ ਲਈ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 3

धरण्युवाच ॥ सर्वकालकृतं कर्म क्लेशेन महताऽनघ ॥ कथमेकापराधेन सर्वमेव प्रणश्यति ॥

ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ! ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਇਕੋ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?”

Verse 4

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु सुन्दरी तत्त्वेन कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ येन चैका पराधेन पूर्वकर्म प्रणश्यति ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ! ਮੈਂ ਤੱਤਵ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਵੇਂ ਇਕੋ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਪੂਰਵ ਕਰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 5

मनुष्यः किल्बिषी भद्रे कफपित्तसमन्वितः ॥ पूयशोणितसम्पूर्णं दुर्गन्धि मुखमस्य तत् ॥

“ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੈ; ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੂਯ ਅਤੇ ਰਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਰਗੰਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 6

तत्सर्वबीजं नश्येत दन्तकाष्ठस्य भक्षणात् ॥ शुद्धिर्भागवती चैव आचारेण विवर्जिता ॥

“ਦੰਤਕਾਠ ਚਬਾਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰਾ ‘ਬੀਜ’ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਆਚਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭਾਗਵਤੀ ਸ਼ੁੱਧੀ—ਭਕਤੀਮਈ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ—ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”

Verse 7

धरण्युवाच ॥ दन्तकाष्ठमखादित्वा यः कर्माणि करोति ते ॥ प्रायश्चित्तं च मे ब्रूहि येन धर्मो न नश्यति ॥

ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਦੰਤਕਾਠ ਨਾ ਖਾ ਕੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਰਮਕਾਂਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।”

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ एवमेतन्महाभागे यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ कथयिष्यामि हीदं ते यथा शुध्यन्ति मानवाः ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਨਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।”

Verse 9

आकाशशयनं कृत्वा दिनानि द्वे च पञ्च च ॥ अभुक्तदन्तकाष्ठाश्च एवं शुध्यन्ति मानवाः ॥

“ਆਕਾਸ਼-ਸ਼ਯਨ ਕਰਕੇ ਦੋ ਦਿਨ ਜਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਦੰਤਕਾਠ (ਦਾਤਣ) ਦਾ ਭੋਗ ਨਾ ਕਰੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।”

Verse 10

कुतस्तस्यापराधोऽस्ति एवमेव न संशयः ॥

“ਉਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬਿਲਕੁਲ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 11

एवं ते कथितं भद्रे दन्तकाष्ठस्य भक्षणम् ॥ य एतेन विधानेन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥

“ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਦੰਤਕਾਠ (ਦਾਤਣ) ਦੇ ਭੋਗ ਬਾਰੇ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ…”