Shloka 29
Dietary Rules & Purification — Dietary Rules, Purification (Śauca), and the Duties of the Householder and Forest-Dweller
Devanagari script
दम्भार्थं जपते यश्च तप्यते यजते तथा न परत्रार्थमुद्यक्तो स मार्जारः प्रकीर्तितिः
Transliteration
dambhārthaṃ japate yaśca tapyate yajate tathā na paratrārthamudyakto sa mārjāraḥ prakīrtitiḥ
Translation
ਜੋ ਕੇਵਲ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਜਪ ਕਰਦਾ, ਤਪ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਸੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਉਹ ‘ਮਾਰਜਾਰ’ (ਬਿੱਲੀ ਵਰਗਾ ਕਪਟੀ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Word by Word
दम्भार्थम्for the sake of hypocrisy/show
दम्भार्थम्:
हेतु/प्रयोजन (प्रयोजनम्)
TypeNoun
Rootदम्भ + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दम्भस्य अर्थः)
जपतेchants/mutters
जपते:
क्रिया (कर्म)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative pronoun)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तप्यतेperforms austerity/does penance
तप्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यजतेsacrifices/worships
यजते:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तथाlikewise/also
तथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
परत्रार्थम्the other-worldly purpose/benefit hereafter
परत्रार्थम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootपरत्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव/तत्पुरुष-समासार्थः: परत्र (परलोक/अत्रोत्तर) इति अव्ययेन सह अर्थः
उद्यक्तःengaged/intent
उद्यक्तः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + यज्/युज्? → उद्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘उद्यक्त’ = उद्यतः/प्रवृत्तः (engaged)
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मार्जारःa cat
मार्जारः:
प्रथमा-सम्बन्ध (उपमान/नाम)
TypeNoun
Rootमार्जार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रकीर्तितिःis proclaimed/called
प्रकीर्तितिः:
विधेय (predicate/नाम)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘प्रकीर्तिता’ इत्यर्थः; पाठभेद/लिप्यन्तर-सम्भावना: ‘प्रकीर्तितः’ (पुं. प्रथ. एक.) अपेक्षितम्
Speakers
Ṛṣis (sages) speaking (broader frame not provided in input; often within Purāṇic dialogue such as Pulastya–Nārada)
Key Themes
Anti-hypocrisy (dambha-nindā)Right intention in worshipTapas and yajña ethicsInner vs outer religiosity
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "bibhatsa", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }