HomeUpanishadsYogatattvaVerse 29

Verse 29

Yogatattva

एतेषां लक्षणं ब्रह्मन् प्रत्येकं शृणु तत्त्वतः ।

लघ्वाहारो यमेष्वेको मुख्या भवति नेतरः ॥

अहिंसा नियमेष्वेका मुख्या वै चतुरानन ।

सिद्धं पद्मं तथा सिंहं भद्रं चेति चतुष्टयम् ॥२८–२९॥

एतेषाम् । लक्षणम् । ब्रह्मन् । प्रत्येकम् । शृणु । तत्त्वतः ।

लघु-आहारः । यमेषु । एकः । मुख्यः । भवति । न । इतरः ।

अहिंसा । नियमेषु । एका । मुख्या । वै । चतुरानन ।

सिद्धम् । पद्मम् । तथा । सिंहम् । भद्रम् । च । इति । चतुष्टयम् ।

eteṣāṃ lakṣaṇaṃ brahman pratyekaṃ śṛṇu tattvataḥ |

laghvāhāro yameṣv eko mukhyā bhavati netaraḥ ||

ahiṃsā niyameṣv ekā mukhyā vai caturānana |

siddhaṃ padmaṃ tathā siṃhaṃ bhadraṃ ceti catuṣṭayam ||28–29||

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ (ਚਤੁਰਾਨਨ), ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਤੱਤਵਤಃ ਸੁਣੋ। ਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਘੁਆਹਾਰ (ਮਿਤਾਹਾਰ) ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੈ; ਹੋਰ ਯਮ ਨਹੀਂ। ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਖ ਹੈ, ਹੇ ਚਤੁਰਾਨਨ। ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਚਾਰ ਹਨ—ਸਿੱਧ, ਪਦਮ, ਸਿੰਹ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰ।

O Brahman (O Brahmā), hear the characteristics of these, each one, in accordance with reality. Among the yamas, light (moderate) eating alone is primary, not the others. Among the niyamas, non-violence alone is indeed primary, O four-faced one. The four (principal) postures are: Siddha, Padma, Siṃha, and Bhadra.

Sādhana-catuṣṭaya in yogic form (ethical purification and bodily steadiness as supports for inner realization)AtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka)