Previous Verse
Next Verse

Verse 4

Yagyavalkya

अथ हैनमत्रिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्यं—यज्ञोपवीती कथं ब्राह्मण इति । स होवाच याज्ञवल्क्यः—इदं प्रणवमेवास्य तद्यज्ञोपवीतं य आत्मा । प्राश्याचम्यायं विधिः ॥४॥

अथ । ह । एनम् । अत्रिः । पप्रच्छ । याज्ञवल्क्यम् । यज्ञोपवीती । कथम् । ब्राह्मणः । इति । सः । ह । उवाच । याज्ञवल्क्यः । इदम् । प्रणवम् । एव । अस्य । तत् । यज्ञोपवीतम् । यः । आत्मा । प्राश्य । आचम्य । अयम् । विधिः ।

atha hainam atriḥ papraccha yājñavalkyaṃ—yajñopavītī kathaṃ brāhmaṇa iti | sa hovāca yājñavalkyaḥ—idaṃ praṇavam evāsya tad yajñopavītaṃ ya ātmā | prāśyācamyāyaṃ vidhiḥ ||4||

ਤਦ ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਯਾਜ्ञਵਲਕ੍ਯ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ— “ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?” ਯਾਜ्ञਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ— “ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਹੀ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਆਤਮਾ। ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।” ॥੪॥

Then Atri asked him, Yājñavalkya: “How is a brāhmaṇa one who wears the sacred thread?” Yājñavalkya replied: “For him, this Praṇava (Oṃ) alone is that sacred thread—namely, the Self. Having eaten and having sipped water (ācamana), this is the rule.”

Ātman as the true yajñopavīta; Praṇava (Oṃ) as Brahman-symbol; internalization of ritualMahavakya: Indirect: supports mahāvākya purport by identifying the Self as the essential ‘mark’ of brahminhood; aligns with ‘ayam ātmā brahma’ (conceptually) rather than quoting a mahāvākya verbatim.YajurŚukla (Vājasaneyī) ShakhaChandas: Prose