Verse 18
Akshi
असंसर्गाभिधामन्यां तृतीयां योगभूमिकाम् ।
ततः पतत्यसौ कान्तः पुष्पशय्यामिवामलाम् ॥
यथावच्छास्त्रवाक्यार्थे मतिमाधाय निश्चलाम् ।
तापसाश्रमविश्रान्तैरध्यात्मकथनक्रमैः ।
शिलाशय्यासनासीनो जरयत्यायुराततम् ॥
वनावनिविहारेण चित्तोपशमशोभिना ।
असङ्गसुखसौख्येन कालं नयति नीतिमान् ॥
अभ्यासात्साधुशास्त्राणां करणात्पुण्यकर्मणाम् ।
जन्तोर्यथावदेवेयं वस्तुदृष्टिः प्रसीदति ॥
तृतीयां भूमिकां प्राप्य बुद्धोऽनुभवति स्वयम् ॥
असंसर्ग-आभिधाम् अन्याम् तृतीयाम् योग-भूमिकाम् ।
ततः पतति असौ कान्तः पुष्प-शय्याम् इव अमलाम् ॥
यथा-वत् शास्त्र-वाक्य-अर्थे मतिम् आधाय निश्चलाम् ।
तापस-आश्रम-विश्रान्तैः अध्यात्म-कथन-क्रमैः ।
शिला-शय्या-आसन-आसीनः जरयति आयुः आततम् ॥
वन-अवनि-विहारेण चित्त-उपशम-शोभिना ।
असङ्ग-सुख-सौख्येन कालम् नयति नीति-मान् ॥
अभ्यासात् साधु-शास्त्राणाम् करणात् पुण्य-कर्मणाम् ।
जन्तोः यथा-वत् एव इयम् वस्तु-दृष्टिः प्रसीदति ॥
तृतीयाम् भूमिकाम् प्राप्य बुद्धः अनुभवति स्वयम् ॥
asaṃsargābhidhām anyāṃ tṛtīyāṃ yogabhūmikām |
tataḥ pataty asau kāntaḥ puṣpaśayyām ivāmalām ||
yathāvacchāstravākyārthe matim ādhāya niścalām |
tāpasāśramaviśrāntair adhyātmakathanakramaiḥ |
śilāśayyāsanāsīno jarayaty āyur ātatam ||
vanāvanivihāreṇa cittopaśamaśobhinā |
asaṅgasukhasaukhyeṇa kālaṃ nayati nītimān ||
abhyāsāt sādhūśāstrāṇāṃ karaṇāt puṇyakarmaṇām |
jantor yathāvad evaiyāṃ vastudṛṣṭiḥ prasīdati ||
tṛtīyāṃ bhūmikāṃ prāpya buddho 'nubhavati svayam ||
‘ਅਸੰਸਰਗ’ ਨਾਮਕ ਯੋਗ-ਭੂਮੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਨੋ ਨਿਰਮਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਬੁੱਧੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਮ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਦੀ ਸ਼ਯਿਆ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ-ਧਰਤੀ ਵਿਹਾਰ, ਚਿੱਤ-ਉਪਸ਼ਮ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਅਤੇ ਅਸੰਗ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਸੁਖ-ਸੌਖ ਨਾਲ ਨੀਤਿਵਾਨ ਸਮਾਂ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਤਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੀ ਵਸਤੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਥਾਵਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਭੂਮੀ ਪਾ ਕੇ ਜਾਗ੍ਰਤ ਪੁਰਖ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
In the third yogic ground named “non-association,” he then settles as if upon a spotless bed of flowers. Having placed a steady, unmoving mind on the true meaning of scriptural utterances, refreshed by orderly spiritual expositions in ascetics’ hermitages, seated on a stone-bed, he lets the long life-span be spent. By wandering in forests and across the earth, with the beauty of mind’s pacification, and by the pleasantness of happiness born of non-attachment, the man of discipline passes time. By practice of good scriptures and by doing meritorious works, this correct vision of reality becomes serene/clear for the being. Having obtained the third ground, the awakened one experiences it himself.