Adhyaya 32

ਅਧਿਆਇ 32 ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਕਤਾ–ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਰਦ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਸ਼ਮਿਆਪ੍ਰਾਸ ਸਥਿਤ ਵਿਆਸ-ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ‘ਏਕਾਂਤਿਕ ਧਰਮ’ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਬਾਣੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ, ਪਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਉਹੀ ਵਚਨ ਮੁੜ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਇਹ ਗਿਆਨ-ਧਾਰਾ ਵਲਖਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਅਸਿਤ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਤੱਕ, ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼-ਲਕਸ਼ੀ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਵ੍ਯੂਹਾਂ ਤੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਘਣੀ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਵੇਦ–ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ‘ਰਸ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਂਖ੍ਯ–ਯੋਗ, ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਵੀ। ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਅਮੰਗਲ ਦਾ ਨਾਸ, ਅਤੇ ਧਰਮ–ਕਾਮ–ਅਰਥ–ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਵਰਣਾਸ਼੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਤੀਜੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੋਲੋਕਾਧਿਪਤੀ, ਤੇਜੋਮਯ ਅਤੇ ਭਕਤੀ-ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।