Adhyaya 97

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि योगेश्वरमिति श्रुतम् । कामेशाद्वायवे भागे धनुषां सप्तके स्थितम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵਾਯਵ੍ਯ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸੱਤ ਧਨੁ (ਧਨੁਸ਼-ਮਾਪ) ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 2

लिंगं महाप्रभावं हि दर्शनात्पापनाशनम् । पूर्वे युगे तु संख्यातं गणेश्वरमिति श्रुतम्

ਇਹ ਲਿੰਗ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਵ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ—ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—‘ਗਣੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।

Verse 3

पुरा मम गणा देवि असंख्याता महावलाः । क्षेत्रं माहेश्वरं ज्ञात्वा प्रभासं समुपागमन्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਗਣ ਅਸੰਖ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸਨ। ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ੈਵ) ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 4

तत्रस्थाश्च तपो घोरं तेपुस्ते योगमाश्रिताः । दिव्याब्दानां सहस्रं तु ततस्तुष्टो महेश्वरः

ਉੱਥੇ ਵੱਸ ਕੇ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬੀਤਣ ‘ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 5

यस्मा त्षडंगयोगेन तेषां तुष्टो वृषध्वजः । तेन योगेश्वरं नाम लिंगं योगफलप्रदम्

ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ (ਬੈਲ-ਧ੍ਵਜਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲਿੰਗ ‘ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

यस्तमर्चयते भक्त्या सम्यक्पूजाविधानतः । स योगसिद्धिमाप्नोति मोदते दिवि देववत्

ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮ੍ਯਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 7

यो दद्यात्कांचनं मेरुं कृत्स्नां चैव वसुन्धराम् । योगेशं पूजयेद्यस्तु स तयोरधिकः स्मृतः

ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੋ ਯੋਗੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

वृषभस्तत्र दातव्यः संपूर्णफलहेतवे । एवमेकादश प्रोक्ता रुद्राः प्राभासमाश्रिताः । नित्यं पूज्याश्च वंद्याश्च क्षेत्रस्य फलमीप्सुभिः

ਉੱਥੇ ਪੂਰਨ ਫਲ-ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਲਦ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਖੇਤਰ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਜੇ ਅਤੇ ਵੰਦਿਤ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹਨ।

Verse 9

य एतां चैव शृणुयाद्रुद्रैकादशसंहिताम् । तस्य क्षेत्रफलं सर्वं प्रभासांतरवासिनः

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਨੋ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ।

Verse 10

यश्चैतान्नैव जानाति रुद्रान्प्राभासमाश्रितान् । स क्षेत्रमध्यसंस्थोऽपि नास्त्येव स पशुः स्मृतः

ਪਰ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ; ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

एतेषां चैव रुद्राणां सर्वान्वाप्येकमेव वा । सोमेश्वरं पूजयित्वा जपेद्वै शतरुद्रियम् । सर्वेषां लभते पुण्यं रुद्राणां नात्र संशयः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 12

इदं रहस्यं संख्यातं माहात्म्यं तव भामिनि । रुद्राणां पापशमनं श्रुतं पुण्यविवर्द्धनम्

ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਿਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 97

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये योगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तनवतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ ਮਹਾਤਮ੍ਯ’ ਅੰਦਰ ‘ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਸਤਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।