Adhyaya 96

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि कामेश्वरमिति स्मृतम् । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धनुषां त्रितये स्थितम् । रतीश्वरमिति ख्यातं त्रेतायां तत्सुरे श्वरि

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ, ਰਤੀਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

Verse 2

यस्मिन्दृष्टे मनुष्याणां पूजिते तु वरानने । नश्येच्च सप्तजन्माघं गृहभंगश्च नो भवेत्

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ ਦੇਵੀ, ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ—ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 3

देव्युवाच । केनायं स्थापितो देव कस्मात्प्रोक्तो रतीश्वरः । दर्शनेनास्य किं श्रेयः सर्वं विस्तरतो वद

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਨੂੰ ਰਤੀਸ਼ਵਰ ਕਿਉਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸ਼੍ਰੇਯ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।”

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । रतिर्नामाभवत्साध्वी कामपत्नी यशस्विनी

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਰਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਧਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।”

Verse 5

दग्धे मनसिजे पूर्वं देवेन त्रिपुरारिणा । तदर्थाय तपस्तेपे तस्मिन्देशे रतिः किल

ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨਸਿਜ (ਕਾਮਦੇਵ) ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰੀ ਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ—ਉਸ ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਵਾਸਤੇ—ਰਤੀ ਨੇ ਉਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 6

अंगुष्ठाग्रेण तिष्ठन्त्या यावद्युगचतुष्टयम् । आराधितो महादेवः शांतेन मनसा प्रिये

ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 7

कस्मिंश्चिदथ काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । तदग्रतः समुत्तस्थौ लिगं माहेश्वरं प्रिये

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

Verse 8

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । आह्लादयंती सहसा तस्याश्चित्तं वरानने

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਬੋਲੀ, ਅਤੇ ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 9

यस्मान्माहेश्वरं लिंगं त्वद्भक्त्या सहसोत्थितम् । पूजयेस्तन्महाभागे ततः कांतमवाप्स्यसि

ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ।

Verse 10

एतच्छुत्वा तु सा साध्वी देवदूतस्य भाषितम् । तल्लिंगं पूजयामास स भक्त्या परमया युता

ਦੇਵਦੂਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਨਾਰੀ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।

Verse 11

ततः कामः समुत्तस्थौ सुप्तोत्थित इव प्रिये । ततः प्रभृति तल्लिंगं कामेश्वरमिति श्रुतम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਐਸਾ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਲਿੰਗ ‘ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 12

ततः सा कामदयिता वाक्यमेतदुवाच ह । प्रहृष्टा कामदेवाप्त्या पुरतः पुष्पधन्वनः

ਫਿਰ ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਪੁਸ਼ਪਧਨਵਨ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।

Verse 13

पूजयिष्यंति ये चान्ये लिंगमेतत्समाहिताः । एवं ते वांछितां सिद्धिं भूयो यास्यंति सद्गतिम्

ਜੋ ਹੋਰ ਭੀ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪਾਵਣਗੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਗਤੀ (ਸਦਗਤੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 14

मनोऽभीष्टं तथा सर्वं यद्यपि स्यात्सदुर्ल्लभम् । तत्प्राप्स्यंति न संदेहो लिंगस्यास्य प्रसादतः

ਮਨ ਦੀ ਜੋ ਭੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 15

एवमुक्त्वा गता साध्वी रतिः कामेन संयुता । स्वस्थाने पूर्णकामा सा प्रहृष्टेनांतरात्मना

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਧਵੀ ਰਤੀ ਕਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਪੂਰਨ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਅੰਦਰੋਂ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।

Verse 16

एनं चैत्रत्रयोदश्यां शुक्लायां यः समर्चति । सकामवद्भवेन्नृणां श्रुतं सौभाग्यदायकम्

ਜੋ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮਨਾ-ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਭਾਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 96

हृति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवतितमोऽध्यायः

ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਏਕਾਦਸ਼ ਰੁਦ੍ਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਛਿਆਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।