Adhyaya 89

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे कपालीश्वरमुत्तमम् । रुद्रं तृतीयं पापघ्नं नीलरुद्रस्यपूर्वतः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਜੰਘਾਵਾਲੀ, ਨੀਲਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਤੀਜੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਉੱਤਮ ਕਪਾਲੀਸ਼ਵਰ—ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 2

बुधेश्वरात्पश्चिमतो धनुषां सप्तके स्थितम् । छिन्नं मया पुरा देवि ब्रह्मणः पंचमं शिरः

ਬੁਧੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਸੱਤ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਿਰ ਛਿੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 3

तत्कपालं करे लग्नं प्रभासक्षेत्रमागतः । ततो वर्षसहस्रं तु संस्थितः क्षेत्रमध्यतः

ਉਹ ਕਪਾਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਉਸ ਪਾਵਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 4

कपालधारी दिग्वासाः कपाली तेन च स्मृतः । तन्मया पूजितं लिंगं वर्षाणामयुतं प्रिये

ਕਪਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਕੇ (ਨਗਨ) ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਕਪਾਲੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮੈਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 5

कपालिरूपमास्थाय कपालीशस्ततः स्मृतः । सर्वपापहरो नृणां दर्शनात्स्पर्शनादपि

ਕਪਾਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਕਪਾਲੀਸ਼’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 6

मया तत्र नियुक्ता वै रक्षार्थं शूलपाणयः । गणाः सहस्रशो देवि पापिनां दुष्टचेतसाम्

ਉੱਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ—ਪਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ।

Verse 7

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । पूजयेत्तं महादेवं कपालिनमनामयम्

ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਦੇਵ—ਕਪਾਲਿਨ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਦੀ ਭਗਤੀ-ਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 8

हिरण्यं तत्र दातव्यं ब्राह्मणे वेदपारगे । पूजयित्वा विधानेन सम्यक्तत्पुरुषाणुना

ਉੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਅਨੁ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਮ੍ਯਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

Verse 9

जन्मप्रभृति यत्पापं प्राणिभिः समुपार्जितम् । षडशीतिमुखे दृष्ट्वा तल्लिंगं तु व्यपोहति

ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਛਿਆਸੀ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं पापनाशनम् । कपालिरुद्रदेवस्य तृतीयस्य वरानने

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲਿਰੁਦ੍ਰਦੇਵ—ਤੀਜੇ—ਦੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 89

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये कपा लीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोननवतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਅੰਦਰ, ‘ਏਕਾਦਸ਼ ਰੁਦ੍ਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਕਪਾਲੀਸ਼ਵਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਉਨਾਨਵੇਂ (89ਵੇਂ) ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।