Adhyaya 85

Verse 1

देव्युवाच । तत्र संनिहिता प्रोक्ता या त्वया वृषभध्वज । कथं देव समायाता कुरुक्षेत्रान्महानदी । किं प्रभावा तु सा प्रोक्ता फलं स्नानादिकेन किम्

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਸੰਨਿਹਿਤਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸਨਿਧਾਨ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਦੇਵ! ਉਹ ਮਹਾਨਦੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्र संनिहिता शुभा । पापघ्नी सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ੁਭ ਸੰਨਿਹਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸਪਰਸ਼ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।”

Verse 3

आदिनारायणाद्देवि पश्चिमे धनुषां त्रये । संस्थिता सा महादेवी सरिद्रूपा महानदी

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਧਨੁਸ਼ ਮਾਪ ਦੂਰ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ—ਸਰਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਉਹੀ ਮਹਾਨਦੀ।

Verse 4

कथयामि समासेन तदुत्पत्तिं शृणु प्रिये । जरासंधभयाद्देवि विष्णुः परिजनैः सह

ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸੁਣ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਭਯ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਆਪਣੇ ਪਰਿਜਨਾਂ ਸਮੇਤ…

Verse 5

गृहीत्वा यादवान्सर्वान्बालवृद्धवणिग्जनान् । स शून्यां मथुरां कृत्वा प्रभासं समुपागतः

ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ—ਬੱਚਿਆਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਸੁੰਞਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 6

समुद्रं प्रार्थयामास स्थानं संवासहेतवे । एतस्मिन्नेव काले तु देवदेवो दिवाकरः

ਉਸ ਨੇ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਮੰਗਦਿਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ, ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜ…

Verse 7

संग्रस्तो राहुणा देवि पर्वकाले ह्युपस्थिते । तं दृष्ट्वा यादवाः सर्वे विषादं परमं गताः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਰਵਣ-ਕਾਲ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਰਾਹੂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲਿਆ। ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਪਰਮ ਵਿਸਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।

Verse 8

अप्राप्ताः संनिहित्यायां तानुवाच जनार्द्दनः । मा विषादं यदुश्रेष्ठा व्रजध्वं मयि संस्थिते

ਸੰਨਿਹਿਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਯਦੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਵਿਸਾਦ ਨਾ ਕਰੋ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।”

Verse 9

दृश्यतां मत्प्रभावोऽद्य धर्मा र्थमिह भूतले । आनयिष्याम्यहं सम्यक्पुण्यं सांनिहितं सरः

ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੰਨਮਈ ਸਾਂਨਿਹਿਤ ਸਰੋਵਰ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 10

एवमुक्त्वा स भगवान्समाधिस्थो बभूव ह । एवं संध्यायतस्तस्य विष्णोरमिततेजसः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ—

Verse 11

प्रादुर्भूता ततस्तस्य वारिधाराऽग्रतः शुभा । बिभेद्य धरणीपृष्ठं स्नानार्थं चासुरद्विषः

ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲਧਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਅਸੁਰ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 12

तत स्ते यादवाः सर्वे रामसांबपुरोगमाः । चक्रुः स्नानं महादेवि राहुग्रस्ते दिवाकरे

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਾਂਬ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ—ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਰਾਹੂ-ਗ੍ਰਸਤ ਸੂਰਜ ਵੇਲੇ (ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ) ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 13

प्राप्तपुण्या बभूवुस्ते संनिहित्यासमुद्भवम् । कुरुक्षेत्रस्य यात्रायाः प्राप्य सम्यक्फलं हि ते

ਸਾਂਨਿਹਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 14

एवं तत्समनुप्राप्तं पुण्यं सान्निहितं सरः । तत्र स्नात्वा महादेवि राहुग्रस्ते दिवाकरे । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यशेषतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨਮਈ ਸਾਨ્નਿਹਿਤ ਸਰੋਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲਵੇ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਅਖੰਡ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 15

यस्तत्र भोजयेद्विप्रं षड्रसं विधिपूर्वकम् । एकेन भोजितेनैव कोटिर्भवति भोजिता

ਜੋ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਰਾਵੇ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁੰਨ ਐਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਰੋੜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਹੋਵੇ।

Verse 16

यस्तत्र कारयेद्धोमं संनिहित्यासमीपतः । एकैकाहुतिदानेन कोटिहोमफलं लभेत्

ਜੋ ਉੱਥੇ ਸਾਨ્નਿਹਿਤਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਮ ਕਰਾਵੇ, ਹਰ ਇਕ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਕਰੋੜ ਹੋਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

मन्त्रजाप्यं तु कुरुते तत्र स्थाने स्थितो यदि । एकैकमंत्रजाप्येन कोटिजाप्यफलं लभेत्

ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਥਾਂ ਟਿਕ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਮੰਤ੍ਰ-ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਕਰੋੜ ਜਪਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 18

सुवर्णदानं दातव्यं तत्र यात्राफलेप्सुभिः । स्नात्वा संपूजनीयश्च आदिदेवो जनार्द्दनः

ਜੋ ਉੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸੁਵਰਨ-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਦਿ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 19

इति वै कथितं सम्यक्फलं सांनिहितं तव । श्रुतं पापहरं नृणां सम्यक्छ्रद्धावतां प्रिये

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੇਨੂੰ ਸੰਨਿਹਿਤਿਆ ਦਾ ਸੱਚਾ ਫਲ ਯਥਾਵਤ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 85

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संनिहित्यामाहात्म्यवर्णनंनाम पंचाशीतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਅੰਦਰ ‘ਸੰਨਿਹਿਤਿਆ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਪਚਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।