Adhyaya 8
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 8

Adhyaya 8

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ–ਈਸ਼ਵਰ ਸੰਵਾਦ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਸੌਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ–ਵਿਸ਼ਣੂ–ਈਸ਼ ਤ੍ਰਿਯ ਤੱਤ-ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੌਮੇਸ਼ਵਰ-ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਅਲੌਕਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ—ਅਨੇਕ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਹੀ ਸਿੱਧੀ, ਵ੍ਰਿੱਧੀ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਋ੱਧੀ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਕੀਰਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਦਿ ਕਲਿਆਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਿੱਧੀਆਂ, ਯੋਗਿਕ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀ ਰਸਾਇਣ, ਗਰੁੜ-ਵਿਦਿਆ, ਭੂਤ-ਤੰਤਰ, ਖੇਚਰੀ/ਅੰਤਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਧਾਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਸੌਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧ-ਗਣਾਂ ਦੇ (ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਹਾਪੁਰਖਾਂ ਸਮੇਤ) ਨਾਮ ਗਿਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਆਮ ਲੋਕ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ। ਗ੍ਰਹਿ-ਦੋਸ਼, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿ ਉਪਦ੍ਰਵ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੋਗ—ਇਹ ਸਭ ਸੌਮੇਸ਼ਵਰ-ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੌਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ‘ਪਸ਼ਚਿਮੋ ਭੈਰਵ’ ਅਤੇ ‘ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰ’ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ‘ਸਰਵਪਾਤਕ-ਨਾਸ਼ਨ’—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਵਜੋਂ ਪੁਨਰੁਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

देव्युवाच । पुनः कथय देवेश माहात्म्यं लोकशंकर । श्रीसोमेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम् । ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यं तथात्र त्रितयं वद

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਫਿਰ ਸੁਣਾਓ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਈਸ਼—ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਿਵ੍ਯ ਸੱਤਾਵਾਂ ਦਾ ਤ੍ਰਿਯ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा मम गोप्यं पुरातनम् । तस्मिंल्लिंगे च यद्वृत्तमाश्चर्यं परमं महत्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਸੁਣੋ—ਉਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਹੈ।

Verse 3

षष्टिकोटि सहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । तस्मिंल्लिंगे प्रविष्टानि ते घृताहुतिरिवानले

ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੱਠ ਕਰੋੜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਮੂਹ ਉਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 4

सिद्धिर्वृद्धिस्तथा तुष्टिरृद्धिः पुष्टिस्तु पंचमी । कीर्तिः शांतिस्तथा लक्ष्मीस्तस्मिंल्लिंगे समुत्थिता

ਉਸੇ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ (ਸਫਲਤਾ), ਵ੍ਰਿੱਧੀ (ਵਾਧਾ), ਤੁਸ਼ਟੀ (ਸੰਤੋਖ), ਋ੱਧੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪੁਸ਼ਟੀ (ਪੋਸ਼ਣ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ (ਯਸ਼), ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਸੌਭਾਗ੍ਯ) ਵੀ ਉਥੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।

Verse 5

सप्तकोट्यस्तु मंत्राणां सिद्धीनां चैव संभवः । दिव्ययोगरसाश्चान्ये दिव्यौषधिरसायनाः

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ—ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀਆਂ—ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਯੋਗ-ਰਸ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

गारुडं भूततंत्रं च खेचर्यो व्यंतरीस्तथा । ते सर्वे सह योगेन तस्माल्लिंगात्समुत्थिताः

ਗਾਰੁਡ-ਵਿਦਿਆ, ਭੂਤ-ਤੰਤਰ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਖੇਚਰੀਆਂ ਤੇ ਵ੍ਯੰਤਰੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਉਸੇ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 7

अन्याश्चैव तु याः काश्चित्सिद्धयोऽष्टौ प्रकीर्तिताः । ताः सर्वाः सह लिंगेन तस्मात्स्थानात्समुत्थिताः

ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਠ ਮਹਾ-ਸਿੱਧੀਆਂ—ਉਹ ਸਭ ਲਿੰਗ ਸਮੇਤ ਉਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

Verse 8

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासमाहात्म्ये श्रीसोमेश्वरैश्वर्यवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯਮਈ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

अन्यद्देवि प्रवक्ष्यामि अत्र सिद्धिं गतास्तु ये । ममांशसंभवाः प्राप्ता अस्मिंल्लिंगे लयं गताः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਅੰਸ਼-ਤੇਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਇਸੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 10

विमला दंडिकाश्चैव सप्तैते कुत्सिकाः स्मृताः । अस्मिंल्लिंगे पुरा सिद्धा योगात्पाशुपतान्मम

ਵਿਮਲਾ ਅਤੇ ਦੰਡਿਕਾ—ਇਹ ਸੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕੁਤਸਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ-ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧ ਹੋਏ।

Verse 11

रुद्रो विप्रस्तथा दानश्चंद्रो मन्थोऽवलोककः । सूर्यावलोकश्चेति गार्गेयाः सप्त कीर्त्तिताः

ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਪ੍ਰ, ਦਾਨ, ਚੰਦਰ, ਮੰਥ, ਅਵਲੋਕਕ ਅਤੇ ਸੂਰਿਆਵਲੋਕ—ਇਹ ਸੱਤਾਂ ਗਾਰਗੇਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 12

सोमेश्वरे च ते सिद्धाः प्रभासे वरवर्णिनि । मूकमन्यः शिवश्चैव प्रकाशः कपिलस्तथा

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਮੂਕ, ਮਨ੍ਯ, ਸ਼ਿਵ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਵੀ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ)।

Verse 13

सत्कुलः कर्णिकारश्च पौरुषेयाः प्रकीर्त्तिताः । सोमेश्वरे पुरा सिद्धाः प्रभासे पापनाशने

ਸਤ्कुल ਅਤੇ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰ ਨੂੰ ਪੌਰੁਸ਼ੇਯਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕੀਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਹੋਏ।

Verse 14

युगेयुगे पुरा सिद्धास्तस्मिंल्लिंगे प्रिये मम । एते चान्ये च ये विप्रा भविष्यंति कलौ युगे

ਯੁਗੋਂ ਯੁਗ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪਾਈ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ—ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ—ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 16

दुर्ल्लभं सर्वमर्त्त्यानां प्रभासे तु व्यवस्थितम् । न च कश्चिद्विजानाति अशुभैः कर्मभिर्वृतः

ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਾਮ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਮਰਤਿਆਂ ਲਈ ਅਤਿ ਦੁਲੱਭ ਹੈ; ਪਰ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

Verse 17

ग्रहदोषास्तु ये केचिद्भूतदोषास्तथा परे । डाकिनीप्रेतवेताला राक्षसा ग्रहपूतनाः

ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਵੀ ਪੀੜਾਵਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਭੂਤ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜੋ ਕਲੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਡਾਕਿਨੀਆਂ, ਪ੍ਰੇਤ, ਵੇਤਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ-ਪੂਤਨਾ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—

Verse 18

पिशाचा यातुधानाश्च मातरो जातहारिकाः । बालग्रहास्तथा चान्ये बुद्धाश्चैव तु ये ग्रहाः

ਪਿਸਾਚ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ, ਅਤੇ ਉਹ ‘ਮਾਤਾਵਾਂ’ ਜੋ ਨਵਜਾਤ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਬਾਲ-ਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਅਤੇ ਬੁੱਧਾ ਆਦਿ ਜੋ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹ ਹਨ—

Verse 19

तत्र सिद्धिं गमिष्यंति दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि । एतत्ते सर्वमाख्यातं तल्लिंगं सिद्धिदं परम्

ਉਥੇ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਲਿੰਗ ਪਰਮ ਹੈ, ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।

Verse 20

दुर्नामकास्तथा चान्ये कुष्ठरोगास्तथा परे । क्षयरोगास्तथा चान्ये वातगुल्मास्तथैव च । अन्ये चैव तु ये केचिद्व्याधयस्तु प्रकीर्त्तिताः

ਦੁਰਨਾਮਕ ਗੰਢਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗ—ਕੁਸ਼ਠ ਆਦਿ, ਖ਼ਯ ਰੋਗ ਵਰਗੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਵਾਤ-ਵਿਕਾਰ ਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਗੁਲਮ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਆਧੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—

Verse 21

सोमेश्वरं समासाद्य तस्य लिंगस्य दर्शनात् । सर्व एव विनश्यंति वह्नौ क्षिप्तमिवेन्धनम्

ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਇੰਧਨ।

Verse 22

उपसर्गाश्च चान्ये सर्पघोणपवृश्चिकाः । सर्वे तत्र विनश्यंति श्रीसोमेश्वरदर्शनात्

ਹੋਰ ਉਪਸਰਗ ਵੀ—ਸੱਪ, ਘੋਣ ਅਤੇ ਬਿਛੂ—ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 23

योऽसौ सोमेश्वरो नाम्ना पश्चिमो भैरवः स्मृतः । कालाग्निरुद्रनाथेति पर्यायैर्नामभिः श्रुतः

ਜੋ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਭੈਰਵ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ‘ਕਾਲਾਗ્નਿਰੁਦ੍ਰ’ ਤੇ ‘ਰੁਦ੍ਰਨਾਥ’ ਇਹ ਪਰਿਆਯ ਨਾਮ ਵੀ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 24

तस्मिंस्तिष्ठामि देवेशि भक्तानुग्रहकारकः । सर्वं च दुष्कृतं नृणां भक्षयामि न संशयः

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਭਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਮੈਂ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 25

योऽसौ प्राणः शरीरस्थो देहिनां देहसंचरः । ब्रह्मांडमेतद्यस्यांतरेको यश्चाप्यनेकधा

ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਅੰਡ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

वेदाः सर्वेऽपि यं देवं प्रशंसंति महर्षयः । परस्य ब्रह्मणो रूपं यस्य द्वारेण लभ्यते

ਉਹੀ ਦੇਵ ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਿਸ ਦੇ ‘ਦੁਆਰ’ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

सोऽयं देवि महादेवः प्रभासे संव्यवस्थितः । यथा गुप्तं गृहे रत्नं न कश्चिद्विंदते नरः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹੀ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਰਤਨ ਹਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬਿਨਾ ਯੋਗ ਖੋਜ ਦੇ ਉਹ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 28

प्रभासे तु स्थितं तद्वद्रत्नभूतं गृहे मम । तच्च लिंगं पुरा कल्पे सप्तपातालभेदकम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ‘ਘਰ’ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਰਤਨ-ਸਰੂਪ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਲਿੰਗ ਪੁਰਾਤਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 29

कथितं कोटि सूर्यस्य प्रलयानलसंनिभम् । तेनकालाग्निरुद्रेति प्रोक्तं सोमेश्वरः पुरा

ਉਹ ਕੋਟਿ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ, ਪ੍ਰਲਯ ਦੀ ਅੱਗ ਸਮਾਨ ਜ੍ਵਾਲਾ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ‘ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰ’ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

Verse 30

इति देवि समासेन कथितं तव पार्वति । सोमेश्वरस्य माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਤੇਨੂੰ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।