Adhyaya 79
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਜਨੀਯ ਲਕੁਲੀਸ਼/ਲਕੁਲੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ‘ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਸਪਤਕੇ’ ਜਿਤਨੀ ਮਾਪੀ ਹੋਈ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਾਪਘਨ (ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਵਜੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਪੁੰਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟਯ/ਅਵਤਰਨ ਦਾ ਭਾਵ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਲਕੁਲੀਸ਼ ਦਾ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਆਚਾਰਯ-ਸਰੂਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਆਯ-ਵੈਸ਼ੇਸ਼ਿਕ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ; ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ-ਦਾਨ/ਵਿਦਿਆ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਵੀ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਸ਼ੁਭ ਜਨਮ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लकुलीशं महाप्रभम् । तस्य पश्चिमदिग्भागे धनुषां सप्तके स्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਾਨ ਲਕੁਲੀਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां शांतं मूर्तिस्थितं प्रभुम् । समायातं महाक्षेत्रे तत्र कायावरोहणात्
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਇਆਵਰੋਹਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ—ਸ਼ਾਂਤ, ਪ੍ਰਗਟ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਮਹਾਕਸ਼ੇਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 3
कृत्वा तत्र तपश्चोग्रं दीक्षयित्वात्मशिष्य कान् । कुशकादींश्च चतुर उक्त्वा शास्त्राण्यनेकशः
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਗ੍ਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ; ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ; ਕੁਸ਼ਕ ਆਦਿ ਚਤੁਰ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 4
न्यायवैशेषिकादीनि ततः सिद्धिं परां गतः । एवं ज्ञात्वा तु यः सम्यक्तं समर्चयते नरः
ਨਿਆਯ, ਵੈਸ਼ੇਸ਼ਿਕ ਆਦਿ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ-ਸਹਿਤ ਉਸ ਦੀ ਸਮ੍ਯਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 5
कार्त्तिक्यां तु विशेषेण अयने चोत्तरेपि वा । विद्यादानं च तत्रैव दद्याद्विप्राय शालिने
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ—ਜਾਂ ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ—ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਦਿਆ-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 6
सप्तजन्मानि विप्रस्य धनाढ्यस्य कुले शुभे । जायते मतिमान्धीमाञ्छ्रीमानेवं पुनःपुनः
ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਧਨਾਢ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪੱਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।
Verse 79
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये लकुलीश्वरमाहात्म्य वर्णनंनामैकोनाशीतितमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਲਕੁਲੀਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਉਨਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।