
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਾਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਸੱਤ ਧਨੁਸ਼-ਮਾਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੀਜੇ ਨੇਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਾਮਦੇਵ ਦਗਧ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ‘ਅਨੰਗ’ (ਦੇਹ-ਰਹਿਤ) ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕਾਮਨਾ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ—ਇਹ ਲਿੰਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮਾਧਵ (ਵੈਸਾਖ) ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ-ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਵਕਾਮ-ਸਿੱਧੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਸੌਭਾਗ੍ਯ/ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਾਧੇ ਵਰਗੇ ਫਲ ਪੁਰਾਣਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गछेन्महालिंगं कामेश्वरमिति श्रुतम् । कामेनाराधितं पूर्वं दैत्यसूदनपश्चिमे
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਮਹਾਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਜੋ ‘ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪੂਰਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
धनुषां सप्तके तत्र स्थितं देवि महाप्रभम् । निर्दग्धस्तु यदा काम स्तृतीयेनाग्निना मम
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਉੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ (ਲਿੰਗ) ਸੱਤ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਤੀਜੀ ਅਗਨੀ—ਤੀਜੇ ਨੇਤਰ ਦੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਨਾਲ—ਕਾਮ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ,
Verse 3
तदा वर्षसहस्रं तु समाराध्य महेश्वरम् । प्रपेदे कामनासर्गं यत्रानंगः पुरा किल
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਮਾਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਪੁਨਰੁਦਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ—ਉਸੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਨਿਸ਼ਰੀਰ ਅਨੰਗ ਖੜਾ ਸੀ।
Verse 4
तेन कामेश्वरंनाम ख्यातं लिंगं धरातले । सर्वपापहरं देवि सर्वकामफलप्रदम्
ਇਸ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ‘ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਧਰਮਿਕ ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Verse 5
त्रयोदश्यां विधानेन शुक्लायां मासि माधवे । संपूज्य तं विधानेन स स्त्रीणां कामवद्भवेत्
ਮਾਧਵ (ਵੈਸ਼ਾਖ) ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 67
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तषष्टितमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਅੰਦਰ ‘ਕਾਮੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਸੜਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।