
ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਿੰਗ ‘ਅਰਘ੍ਯੇਸ਼ਵਰ’ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਿੰਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਡਵਾਨਲ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ) ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਆਗਮਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਹੋਦਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਮਹਾਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਲਿੰਗ ‘ਅਰਘ੍ਯੇਸ਼/ਅਰਘ੍ਯੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਯੋਗ ਆਚਾਰਯ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਇਸ ਭਾਗ ਦਾ 66ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महालिंगमर्घ्येश्वरमिति श्रुतम् । उत्तरे तु विशालाक्ष्या नातिदूरे व्यवस्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਅਰਘ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਮਹਾ-ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਓ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं हि सुरगन्धर्वपूजितम् । यदा देवी समायाता वडवानलधारिणी
ਉਹ ਲਿੰਗ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ। ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਵਡਵਾਨਲ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਆਈ…
Verse 3
प्रभासक्षेत्रमासाद्य दृष्ट्वा तत्र महोदधिम् । अर्घ्यं दत्तवती तत्र विधिना तन्महोदधेः
ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 4
प्रतिष्ठाप्य महल्लिंगं संपूज्य विधिना ततः । प्रविवेशाथ देवेशि स्नानार्थं च महोदधौ
ਮਹਾ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਲਈ ਮਹਾ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।
Verse 5
यस्मादर्घ्यं पुरा दत्त्वा पश्चा दीशः प्रतिष्ठितः । तेनार्घ्येशेति विख्यातं लिंगं पापप्रणाशनम्
ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲਿੰਗ ‘ਅਰਘ੍ਯੇਸ਼’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ—ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
Verse 6
पंचामृतेन संस्नाप्य विधिना यस्तमर्चयेत् । सप्तजन्मानि देवेशि स विद्यामधिगच्छति । सम्यक्छास्त्रप्रवक्ता च सर्वसंदेहवित्तमः
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਸੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਪ੍ਰਵਚਕ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰਨ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਜਾਨਣਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 66
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽर्घ्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्षष्टितमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ‘ਅਰਘ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਛਿਆਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।