Adhyaya 6

Verse 1

देव्युवाच । अत्यद्भुतं महादेव माहात्म्यं कथितं मम । अपूर्वं देवदेवेश कदाचिन्न श्रुतं मया

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵেশ, ਇਹ ਅਪੂਰਵ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।”

Verse 2

ब्रह्मांडे यानि लिंगानि कीर्तितानि त्वया मम । तेषां प्रभावेनाधिक्यं सोमेशे तत्कथं वद

“ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਲਿੰਗ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।”

Verse 3

किं प्रभावो महादेव क्षेत्रस्य च सुरेश्वर । तन्मे ब्रूहि सुरेशान याथातथ्यं ममाग्रतः

“ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਾਨ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਸਾਫ਼ ਕਹੋ।”

Verse 4

ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि रहस्यं परमं तव । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं सोमेशस्य वरानने

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੁਣ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਰਹੱਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵੀ।”

Verse 5

तीर्थानां परमं तीर्थं व्रतानां परमं व्रतम् । जाप्यानां परमं जाप्यं ध्यानानां ध्यानमुत्तमम्

ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਰਮ ਵ੍ਰਤ; ਜਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਪ; ਧਿਆਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਮ ਧਿਆਨ।

Verse 6

योगानां परमो योगो रहस्यं परमं महत् । तत्तेहं संप्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमना प्रिये

ਯੋਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਪਰਮ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਹੱਸ। ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 7

सोमेशं परमं स्थानं पंचवक्त्रसमन्वितम् । एतल्लिंगं न मुंचामि सत्यंसत्यं मयोदितम्

ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ, ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਮੈਂ ਇਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 8

यच्च तत्परमं देवि ध्रुवमक्षयमव्ययम् । सोमेशं तद्विजानीहि मा विकल्पमना भव

ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ—ਅਟੱਲ, ਅਖੰਡ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ—ਉਹ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਜਾਣ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਲਿਆ।

Verse 9

निर्भयं निर्मलं नित्यं निरपेक्षं निराश्रयम् । निरंजनं निष्प्रपंचं निःसंगं निरुपद्रवम्

ਨਿਰਭੈ, ਨਿਰਮਲ, ਨਿਤ੍ਯ; ਨਿਰਪੇਖ, ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯ; ਨਿਰੰਜਨ, ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਪੰਚ; ਨਿਸ਼ਸੰਗ, ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵ।

Verse 10

तल्लिंगमिति जानीहि प्रभासे संव्यवस्थितम् । अपवर्गमविज्ञेयं मनोरम्यमनामयम्

ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਲਿੰਗ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਅਪਵਰਗ—ਮੁਕਤੀ—ਹੈ; ਆਮ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਰਮਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰੋਗ-ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 11

नित्यं च कारणं देवं मखघ्नं सर्वतोमुखम् । शिवं सर्वात्मकं सूक्ष्ममनाद्यं यच्च दैवतम्

ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਕਾਰਣ-ਸਰੂਪ ਜਾਣੋ—ਮਖਘਨ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁਖ ਵਾਲਾ; ਸ਼ਿਵ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਅਤਿ ਸੂਖਮ, ਅਨਾਦਿ—ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਸੱਚਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ।

Verse 12

आत्मोपलब्धिविज्ञेयं चित्तचिंताविवर्जितम् । गमागमविनिर्मुक्तं बहिरंतश्च केवलम्

ਉਹ ਤੱਤ ਆਤਮ-ਅਨੁਭਵ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਣਯੋਗ ਹੈ; ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਉਣ-ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਬਾਹਰ ਵੀ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

आत्मोपलब्धिविषयं स्तुतिगोचरवर्जितम् । निष्कलं विमलात्मानं प्रकटं ज्ञानदीपकम्

ਉਹ ਆਤਮ-ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਸਤੁਤੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਨਿਸ਼ਕਲ, ਨਿਰਮਲ-ਸਰੂਪ, ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ।

Verse 14

तल्लिंगमिति जानीहि प्रभासे सुरसुंदरि । निरावकाशरहितं शब्दं शब्दांतगोचरम्

ਹੇ ਦੇਵ-ਸੁੰਦਰੀ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਲਿੰਗ’ ਹੀ ਜਾਣੋ—ਜੋ ਅਵਕਾਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਵਿਸਤਾਰ-ਰਹਿਤ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਅਰਥ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੁੰਦਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ।

Verse 15

निष्कलं विमलं देवं देवदेवं सुरात्मकम् । हेतुप्रमाणरहितं कल्पनाभाववर्जितम्

ਉਹ ਦੇਵ ਨਿਸ਼ਕਲ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ, ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ; ਕਾਰਣ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਤੇ ਮਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਲਪਨਾ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਅਸਪਰਸ਼।

Verse 16

चित्तावलोकविषयं बहिरंतरसंस्थितम् । प्रभासे तं विजानीहि प्रणवं लिंगरूपिणम्

ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣੋ—ਚਿੱਤ-ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਬਾਹਰ ਵੀ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੱਸਦਾ; ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਆਪ, ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ।

Verse 17

अनिष्पंदं महात्मानं निरानंदावलोकनम् । लोकावलोकमार्गस्थं विशुद्धज्ञानकेवलम्

ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਅਨਿਸ਼ਪੰਦ ਹੈ—ਆਨੰਦ ਦੇ ਖੇਡ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ; ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ, ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ।

Verse 18

विद्याविशेषमार्गस्थमनेकाकारसंज्ञितम् । स्वभावभावनाग्राह्यं भावातीतमलक्षणम्

ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ; ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣਯੋਗ, ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਰਹਿਤ।

Verse 19

वाक्प्रपंचादिरहितं निष्प्रपञ्चात्मकं शिवम् । ज्ञानज्ञेयावलोकस्थं हेत्वाभासविवर्जितम्

ਸ਼ਿਵ ਵਾਕ-ਪ੍ਰਪੰਚ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਪੰਚ-ਸਵਰੂਪ; ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜ੍ਞੇਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਤਾ ਵਜੋਂ ਸਥਿਤ, ਹੇਤੁ-ਆਭਾਸ ਦੀ ਭੀ ਛਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 20

अनाहतं शब्दगतं शब्दादिगणसंभवम् । एवं सोमेश्वरं विद्धि प्रभासे लिंगरूपिणम्

ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਅਨਾਹਤ ਨਾਦ ਜਾਣੋ—ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਤੱਤ-ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਹੈ।

Verse 21

शब्दब्रह्मगतं शान्तं स शब्दांतगमास्पदम् । सर्वातिरिक्त विषयं सर्वध्यानपदे स्थितम्

ਉਹ ਸ਼ਬਦ-ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ; ਉਹੀ ਆਖ਼ਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਹਰ ਧਿਆਨ-ਪਦ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਬਣ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 22

अनादिमच्युतं दिव्यं प्रमाणातीत गोचरम् । अधश्चोर्ध्वं गतं नित्यं जीवाख्यं देहसंस्थितम्

ਉਹ ਅਨਾਦਿ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਸਭ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਤੇ ਤਰਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉੱਪਰ ਸਦਾ ਵਿਆਪਕ, ਉਹੀ ਨਿਤ੍ਯ ਤੱਤ ‘ਜੀਵ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੇਹ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 23

हृदादिद्वादशांतस्थं प्राणापानोदयास्तगम् । अग्राह्यमिन्द्रियात्मानं निष्कलंकात्मकं विभुम्

ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ‘ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਅੰਤ’ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਦਾ ਉਦਯ ਅਤੇ ਅਸਤ ਉਹੀ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈ—ਨਿਰਮਲ ਸ੍ਵਰੂਪ ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ।

Verse 24

स्वरादिव्यंजनातीतं वर्णादिपरिवर्जितम् । वाचामवाच्यविषयमहंकारार्द्धरूपिणम्

ਉਹ ਸ੍ਵਰਾਂ ਤੇ ਵ੍ਯੰਜਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਬਾਣੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਉਹੀ ਅਵਾਚ੍ਯ ਵਿਸ਼ਯ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਜਿੱਥੇ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਕਸ਼ਮ ਆਧਾਰ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।

Verse 25

अप्रतर्क्यमनुच्चार्यं कलनाकालवर्जितम् । निःशब्दं निश्चलं सौम्यं देहातीतं परात्परम्

ਤਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਅਗੋਚਰ; ਗਣਨਾ ਤੇ ਕਾਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਨਿਸ਼ਬਦ, ਨਿਸ਼ਚਲ, ਸੌਮ੍ਯ—ਦੇਹ ਤੋਂ ਅਤੀਤ, ਪਰਾਤਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ।

Verse 26

भूतावग्रहरहितं भावाभावविवर्जितम् । अविज्ञेयं परं सूक्ष्मं पञ्चपञ्चादिसंभवम्

ਭੂਤ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਭਾਵ ਤੇ ਅਭਾਵ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਅਵਿਜ्ञੇਯ, ਪਰਮ ਸੂਖਮ—ਉਹੀ ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਉਦਗਮ ਹੈ।

Verse 27

अप्रमेयमनंताख्यमक्षयं कामरूपिणम् । प्रभवं सर्वभूतानां बीजांकुरसमुद्भवम्

ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ‘ਅਨੰਤ’ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਅਕਸ਼ਯ; ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਵ—ਬੀਜ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਤਪੱਤਿਸਥਾਨ।

Verse 28

व्यापकं सर्वकामाख्यमक्षरं परमं महत् । स्थूलसूक्ष्मविभागस्थं व्यक्ताव्यक्तं सनातनम्

ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮਧਾਰੀ/ਪੂਰਕ; ਅਕਸ਼ਰ, ਪਰਮ, ਮਹਾਨ। ਸਥੂਲ-ਸੂਖਮ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ—ਸਨਾਤਨ, ਵਿਅਕਤ ਵੀ ਅਤੇ ਅਵਿਅਕਤ ਵੀ।

Verse 29

कल्पकल्पान्तरहितमनादिनिधनं महत् । महाभूतं महाकायं शिवं निर्वाणभैरवम्

ਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਕਲਪਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਨਾਦਿ-ਅਨੰਤ, ਮਹਾਨ। ਮਹਾਭੂਤ, ਮਹਾਕਾਇ—ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਿਵ, ਨਿਰਵਾਣ-ਸਵਰੂਪ ਭੈਰਵ।

Verse 30

एवं सदाशिवं विद्धि प्रभासे लिंगरूपिणम् । योगक्रिया विनिर्मुक्तं मृत्युंजयमनादिमत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਜਾਣੋ—ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ; ਯੋਗ-ਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਨਾਦਿ ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ।

Verse 31

सर्वोपसर्गरहितं सर्वतोव्यापकं शिवम् । अव्यक्तं परतो नित्यं केवलं द्वैतवर्जितम्

ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਹੈ—ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ; ਅਵ੍ਯਕਤ, ਪਰਾਤਪਰ, ਨਿਤ੍ਯ, ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 32

अनन्यतेजसाक्रांतं प्रभासक्षेत्रवासिनम् । भूरिस्वयंप्रभप्रख्यं सर्वतेजोऽधिकं हरम्

ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹਰ, ਅਨਨ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੈ; ਅਤਿ ਸਵਯੰ-ਪ੍ਰਭਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਭ ਤੇਜਾਂ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 33

शरण्यंदेवमीशानमोंकारं शिवरूपिणम् । देवदेवं महादेवं पंचवक्त्रं वृषध्वजम्

ਉਹ ਸ਼ਰਨ-ਦਾਤਾ ਦੇਵ, ਈਸ਼ਾਨ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਓੰਕਾਰ; ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਪੰਜ-ਵਕਤ੍ਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ।

Verse 34

निर्मलं मानसातीतं भावग्राह्यमनूपमम् । सदा शांतं विरूपाक्षं शूलहस्तं जटाधरम्

ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣਯੋਗ, ਅਨੂਪਮ; ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ, ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲ, ਜਟਾਧਾਰੀ।

Verse 35

हृत्पद्मकोशमध्यस्थं शून्यरूपं निरञ्जनम् । एवं सदाशिवं विद्धि प्रभासे लिङ्गरूपिणम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਜਾਣੋ—ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ-ਕੋਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੂਨ੍ਯ-ਸਰੂਪ, ਨਿਰੰਜਨ ਤੇ ਅਸੰਗ; ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ।

Verse 36

योऽसौ परात्परो देवो हंसाख्यः परिकीर्तितः । नादाख्यः सुव्रते देवि सोऽस्मिन्स्थाने स्थितः स्वयम्

ਜੋ ਦੇਵ ਪਰਾਤਪਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਹੰਸ’ ਕਹਿ ਕੇ ਕੀਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਨਾਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ—ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਇਸੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

एतदादिस्वरूपं च मया योगबलेन तु । विज्ञातं देवि गदितं दिव्यमात्मानमात्मना

ਇਹ ਆਦਿ-ਸਰੂਪ ਮੈਂ ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਆਤਮ-ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 38

ऋग्वेदस्थस्तु पूर्वाह्णे मध्याह्ने यजुषि स्थितः । अपराह्णे तु सामस्थो ह्यथर्वस्थो निशागमे

ਪ੍ਰਾਤਕਾਲ ਉਹ ਰਿਗਵੇਦ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਮੱਧਾਹਨ ਵਿੱਚ ਯਜੁਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਅਪਰਾਹਨ ਵਿੱਚ ਸਾਮ-ਰੂਪ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਾਤ ਪੈਣ ਤੇ ਅਥਰਵ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

वेदाहमेतं पुरुषं महांतमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् । तमेव विदित्वा न भवेत्तु मृत्युर्नान्यः पंथा विद्यते वै जनानाम्

‘ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ, ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਉਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ।’

Verse 40

इतीरितस्ते तु महाप्रभावः सोमेशलिंगस्य कृतैकदेशः । वृतं न चाब्दैर्बहुभिः सहस्रैर्वक्तुं च केनापि मुखैर्न शक्यम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅੰਸ਼ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੇਟੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਨਾਹ ਹੀ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 41

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रोऽपीदं पठेद्यदि । निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਖੱਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਵੈਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੀ—ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ (ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ) ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮਿਕ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।