Adhyaya 57

Verse 1

ईश्वर उवाच । पंचैवं सिद्धलिंगानि कथितानि तव प्रिये । यश्चैनं वेद संकेतं क्षेत्रवासी स उच्यते

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੰਜ ਸਿੱਧ ਲਿੰਗ ਤੈਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਾਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 2

अथ शक्तित्रयाणां ते रौद्रीणां वच्मि विस्तरम् । इच्छा क्रियाज्ञानशक्त्यस्तिस्रस्ताः परिकीर्त्तिताः

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਯੁਗ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਗਿਆਨ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 3

पुनस्तासां पूजनायानुक्रमं क्रमतः शृणु । चतुर्दश तथा पंच पूर्वमुक्तानि यानि तु

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਵੀ ਠੀਕ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਚੌਦਾਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਸਨ—

Verse 4

चत्वारि त्रीणि चैकं वा यथाशक्त्याभिपूज्य च । लिंगानि तानि संपूज्य शक्तीस्तिस्रस्ततोऽर्चयेत्

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ, ਜਾਂ ਇਕ ਹੀ ਦੀ ਭੀ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਉਹਨਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 5

सोमेशादीशदिग्भागे वरारोहेति या स्मृता । अमा कला सा सोमस्य उमा पश्चात्प्रकीर्त्तिता

ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਾਗ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਰਾਰੋਹਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਮ ਦੀ ਅਮਾ-ਕਲਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਭੀ ਪ੍ਰਕੀਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 6

इच्छाशक्तिस्तु सा ज्ञेयाप्रभासक्षेत्रसंस्थिता । तत्र देवि हितार्थाय सर्वेषां प्राणिनां भुवि

ਉਹੀ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ।

Verse 7

तस्या माहात्म्यमखिलं कथयामि तवाधुना । पुरा सोमेन त्यक्ताभिर्भार्याभिस्तु वरानने

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਮੂਹ ਮਹਿਮਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—

Verse 8

षड्विंशद्भिस्तपस्तप्तं क्षेत्रे प्राभासिके शुभे । गौरी साऽराध्यमानाथ दिव्यवर्षगणान्बहून्

ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਾਭਾਸਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੱਬੀ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ ਗੌਰੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 9

तासां प्रत्यक्षतां प्राप्ता पार्वती परमेश्वरी । उवाच वरदा ब्रूत यद्वो मनसि संस्थितम्

ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਪਾਰਵਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਈ। ਵਰਦਾਤ੍ਰੀ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ।”

Verse 10

अथ ताश्चाब्रुवन्देवि यदि तुष्टासि पार्वति । सौभाग्यं देहि नो भूरि लावण्यं परमं तथा

ਫਿਰ ਉਹ ਬੋਲੀਆਂ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੁਹਾਗ-ਭਾਗ ਦੇਹ ਅਤੇ ਪਰਮ ਲਾਵਣ੍ਯ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼।”

Verse 11

त्यक्ताः सर्वा वयं देवि निर्दोषाः स्वामिना शुभे । दौर्भाग्यदोषसंदग्धा दौर्भाग्येण तु पीडिताः

“ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਾਂ। ਦੁર્ભਾਗ੍ਯ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੜੀਆਂ, ਅਸੀਂ ਦੁર્ભਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਹੀ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।”

Verse 12

गौर्युवाच । अद्यप्रभृति सर्वा वः समं द्रक्ष्यति रात्रिपः । प्रसादान्मम चार्वंग्यो नैतन्मिथ्या भविष्यति

ਗੌਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ-ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਇਹ ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 13

वरदा चेति मन्नाम वरदानाद्भविष्यति । इहागत्य तु या नारी पूजयिष्यति मां शुभाम्

‘ਵਰਦਾ’ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਜੋ ਨਾਰੀ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ—ਸ਼ੁਭਾ ਨੂੰ—ਪੂਜੇਗੀ,

Verse 14

न दौर्भाग्यं कुले तस्याः क्वचित्प्राप्स्यंति योषितः । माघमासे तृतीयायामुपवासपरायणा

ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਦੁર્ભਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਜੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ।

Verse 15

या मां द्रक्ष्यति सुश्रोणी मत्तुल्या सा भवि ष्यति । दम्पती षोडशैवात्र परिधाप्य प्रयत्नतः

ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਕਟਿ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇੱਥੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਉਣ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 16

फलानि भक्ष्यभोज्यं च पक्वान्नानि च षोडश । या प्रदास्यति वै नारी सा तूमैव भविष्यति

ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਫਲ, ਖਾਣਯੋਗ ਤੇ ਰੁਚਿਕਰ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਅੰਨ—ਜੋ ਨਾਰੀ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰੇਗੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਸਮਾਨ (ਮੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ।

Verse 17

एतद्गौरीव्रतंनाम तृतीयायां तु कारयेत् । अप्रसूता च या नारी या नारी दुर्भगा भवेत्

ਇਸ ਨੂੰ ‘ਗੌਰੀ-ਵ੍ਰਤ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਾਰੀ ਅਪ੍ਰਸੂਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਨਾਰੀ ਦੁર્ભਾਗੀ ਹੋਵੇ—

Verse 18

पुमानसकृदप्यैवं कृत्वा प्राप्स्यत्यभीप्सितम् । एवमुक्त्वा स्थिता तत्र सा देवी चारुलोचना

ਪੁਰਖ ਵੀ ਜੇ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਭੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰੀ ਰਹੀ।

Verse 19

पश्यते रात्रिनाथश्च सर्वास्ता रोहिणीं यथा । अन्यापि दुःखसंदग्धा दौर्भाग्येण तु पीडिता

ਰਾਤ ਦੇ ਨਾਥ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਵੱਲ ਇਉਂ ਨਿਹਾਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰੋਹਿਣੀ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਰੀ ਵੀ—ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੁર્ભਾਗ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ—ਉੱਥੇ ਆਈ।

Verse 20

अपूजयदुमां देवीं सुभगा साऽभवत्ततः । इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं शक्तिसंभवम्

ਉਸ ਨੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 21

सोमेश्वरे वरारोहा नामेति कथितं तव । सर्वपापक्षयकरं सर्वदारिद्र्यनाशनम्

ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ‘ਵਰਾਰੋਹਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। (ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ) ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 57

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वरारोहामाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपंचाशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਧੀਨ “ਵਰਾਰੋਹਾ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਸਤਾਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।