Adhyaya 51

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि केतुलिंगं महाप्रभम् । राह्वीशानादुत्तरे च मंगलायाश्च दक्षिणे

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਕੇਤੁਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਰਾਹਵੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਾ (ਮੰਗਲੇਸ਼) ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 2

धनुषोंतरमानेन नातिदूरे व्यवस्थितम् । लिंगं महाप्रभावं हि सर्वपातकनाशनम्

ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਤੀਰ-ਮਾਰ ਫਾਸਲੇ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 3

केतुर्नाम ग्रहोत्युग्रः शिवसद्भावभावितः । वर्तुलोऽतीव विस्तीर्णो लोचनाभ्यां सुभीषणः

ਕੇਤੁ ਨਾਮ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਤਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ, ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਦੋ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

Verse 4

पलालधूमसंकाशो ग्रहपीडापहारकः । तत्राकरोत्तपश्चोग्रं दिव्याब्दानां शतं प्रिये

ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 5

तस्य तुष्टो महादेवो ग्रह त्वं प्रददौ प्रिये । एकादशशतानां च ग्रहाणामाधिपत्यताम्

ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਤੈਨੂੰ ‘ਗ੍ਰਹ’ ਦਾ ਪਦ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸੌ ਗ੍ਰਹ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਪਤਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

Verse 6

तत्रस्थं पूजयेद्भक्त्या केतुलिंगं महाप्रभम् । केतूदये महाघोरे तस्मिन्दृष्टे विशेषतः

ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਕੇਤੁ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੇਤੁ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਉਦਯ ਵੇਲੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ‘ਤੇ।

Verse 7

ग्रहपीडासु चोग्रासु पूजयेत्तं विधानतः । पुष्पैर्गंधैस्तथा धूपैर्नैवेद्यैर्विविधैः शुभैः

ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾ ਉੱਠੇ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁਗੰਧਾਂ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ੁਭ ਨੈਵੇਦਿਆਂ ਨਾਲ।

Verse 8

तोषयेद्विधिवद्देवं केतुं कल्मषनाशनम्

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵ ਕੇਤੁ—ਕਲਮਸ਼ ਨਾਸਕ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 9

इति संक्षेपतः प्रोक्तं केतुलिंगं महोदयम् । ग्रहपीडोपशमनं सर्वपातकनाशनम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮਹੋਦਯਮਈ ਕੇਤੁ-ਲਿੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਗ੍ਰਹ-ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

एतानि नव लिंगानि ग्रहाणां कथितानि ते । यः पश्यति नरो नित्यं तस्य पीडाभयं कुतः

ਇਹ ਨੌਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਨੌਂ ਲਿੰਗ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦਾ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਰਹੇ?

Verse 11

न दौर्भाग्यं कुले तस्य न रोगी नैव दुःखितः । जायते पुत्रवद्देवि तं रक्षंति महाग्रहाः

ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਦੁર્ભਾਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਗੀ, ਨਾ ਹੀ ਦੁਖੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਮਹਾਗ੍ਰਹ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 12

इति ते कथितं सम्यक्चतुर्दशायतनं प्रिये । विघ्नेश्वरं समारभ्य यावत्केतुप्रतिष्ठितम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਚੌਦਾਂ ਆਯਤਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਵਿਘਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਕੇਤੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ ਉਥੋਂ ਤੱਕ।

Verse 13

नवग्रहेश्वराणां तु माहात्म्यं पापनाशनम् । तथैव पंचलिंगानां श्रुत्वा पापैः प्रमुच्यते

ਨਵਗ੍ਰਹੇਸ਼ਵਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

कपर्द्दिनं समारभ्य चंडनाथांतकानि च । पंचैव मुद्रालिंगानि नापुण्यो वेद मानवः

ਕਪੱਰਦਿਨ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਚੰਡਨਾਥਾਂਤਕ ਤੱਕ—ਇਹ ਪੰਜ ਹੀ ਮੁਦ੍ਰਾ-ਲਿੰਗ ਹਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 15

सूर्येश्वरं समारभ्य केतुलिंगांतकानि वै । नवग्रहाणां लिंगानि नान्यो जानाति कश्चन

ਸੂਰ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਕੇਤੁਲਿੰਗਾਂਤਕ ਤੱਕ—ਇਹ ਨਵਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

Verse 16

चतुर्दशविधा त्वेवं प्रोक्ताऽयतनसंगतिः । यश्चैनां वेद भावेन स क्षेत्रफलमश्नुते

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਯਤਨਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਚੌਦਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये केत्वीश्वरमाहात्म्यवर्णननामैकपंचाशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਕੇਤਵੀਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।