Adhyaya 50
ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ 50ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਰਥ ਦਾ ਤੱਤਵ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰਾਹੂ (ਸ੍ਵਭਾਨੁ/ਸੈਂਹਿਕੇਯ) ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵਾਯਵ੍ਯ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ—ਮੰਗਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਅਜਾਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਸੱਤ ‘ਧਨੁ’ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ—ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਤਪੱਤੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ ਸ੍ਵਭਾਨੁ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ‘ਜਗੱਦੀਪ’ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ/ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ, ਬਹਿਰਾਪਣ, ਗੂੰਗਾਪਣ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं राहुप्रतिष्ठितम् । शनैश्चरेश्वराद्देवि वायव्ये संप्रतिष्ठितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਰਾਹੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
Verse 2
अजादेव्याश्चोत्तरतो धनुषां सप्तके स्थितम् । मंगलायाः समीपस्थं नातिदूरे व्यवस्थितम्
ਉਹ ਅਜਾਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਸੱਤ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਮੰਗਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
Verse 3
लिंगं महाप्रभावं तु सैंहिकेयप्रतिष्ठितम् । तत्र वर्षसहस्रं तु वैप्रचित्तिस्तपोऽकरोत्
ਉਹ ਲਿੰਗ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੰਹਿਕਾ-ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਵੈਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
Verse 4
स्वर्भानुः स महावीर्यो वक्त्रयोधी महासुराः । समाराध्य महादेवं दिव्येन तपसा प्रभुम्
ਸਵਰਭਾਨੁ—ਮਹਾਂਵੀਰ, ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
Verse 5
लिंगेऽवतारयामास जगद्दीपं महेश्वरम् । यश्चैनं पूजयेद्भक्त्या नरः सम्यक्च पश्यति । तस्य पापं क्षयं याति अपि ब्रह्मवधोद्भवम्
ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਦੇ ਦੀਪਕ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਇਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਠੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉੱਪਜੇ ਵੀ।
Verse 6
नांधो न बधिरो मूको न रोगी न च निर्द्धनः । कदाचिज्जायते मर्त्यस्तेन दृष्टेन भूतले
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਮਰਤਯ ਨੇ ਉਸ (ਲਿੰਗ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਬਹਿਰਾ, ਗੂੰਗਾ, ਰੋਗੀ ਜਾਂ ਨਿਰਧਨ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
Verse 7
सुखसौभाग्यसंपन्नस्तदा भवति रूपवान् । सर्वकामसमृद्धात्मा मोदते दिवि देववत्
ਤਦ ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਰੂਪਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
Verse 8
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं राहुदैवतम् । श्रुत्वा तु मोहनिर्यातो नरो निष्कल्मषो भवेत्
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਹੁ-ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ (ਪਾਪ ਰਹਿਤ) ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 50
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये राह्वीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचाशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਰਾਹਵੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।