Adhyaya 365
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀ–ਸਾਧਕ ਨੂੰ ‘ਉੱਤਮ’ ਸੰਵਰਤੇਸ਼ਵਰ ਧਾਮ ਵੱਲ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਵਰਤੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਇੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਅਰਕਭਾਸਕਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ; ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਭਕਤੀਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਕੰਦਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ, ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ੩੬੫ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ‘ਸੰਵਰਤੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯਵਰਣਨ’ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि संवर्तेश्वरमुत्तमम् । इन्द्रेश्वरात्पश्चिमतः पूर्वतश्चार्कभास्करात
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉੱਤਮ ਸੰਵਰਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਓ—ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਅਰਕਭਾਸਕਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
तं दृष्ट्वा तु महादेवं स्नात्वा पुष्करिणीजले । दशानामश्वमेधानां फलमाप्नोति मानवः
ਉਸ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 364
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संवर्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्षष्ट्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਸੰਵਰਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ੩੬੪ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।