Adhyaya 364
ਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿਰਣ੍ਯ-ਤਟ ਉੱਤੇ ਤੁੰਡਪੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਘਰਘਰ-ਹ੍ਰਦ ਨਾਮ ਦਾ ਜਲਾਸ਼ਯ ਹੈ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤਾ ਕੰਦೇಶਵਰ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸੇ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਬੱਝੀਆਂ ਸਨ; ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਯਾਦ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਦೇಶਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ—ਘੋਰ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ‘ਸ਼ਾਸਨ’ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਰੱਖਿਆ/ਆਗਿਆ-ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਸਾਦ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यातटसंस्थितम् । स्थानं तुण्डपुरंनाम यत्रासौ घर्घरो ह्रदः
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਹਿਰਣਿਆ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਤੂੰਡਪੁਰ ਨਾਮਕ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਘਰਘਰ ਨਾਮ ਦਾ ਹ੍ਰਦ ਹੈ।
Verse 2
तत्र कन्देश्वरो देवो यत्र बद्धा जटा मया । तत्र स्नात्वा नरः सम्यक्त्ं देवं यः प्रपूजयेत् । स मुक्तः पातकैर्घोरैः प्राप्नुयाच्छासनं शुभम्
ਉੱਥੇ ਕੰਦೇಶਵਰ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਵ੍ਯ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 363
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये हिरण्यातुण्डपुर घर्घरह्रदकन्देश्वर माहात्म्यवर्णनंनाम त्रिषष्ट्युत्तरत्रिशतत मोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਹਿਰਣਿਆ, ਤੂੰਡਪੁਰ, ਘਰਘਰ ਹ੍ਰਦ ਅਤੇ ਕੰਦೇಶਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤਿਰਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।