Adhyaya 360
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ‘ਸ਼੍ਰਿੰਗਸਾਰ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ‘ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰੇਸ਼ਵਰ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਾਵਨਤਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਗਈ ਹੈ—ਹਰੀ ਗੋਪੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ-ਲੀਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਲਿੰਗ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ। ਅੱਗੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸੇ ਥਾਂ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਫਿਰ ਐਸੀ ਦਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤੀਰਥ ਉਪਚਾਰਕ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮਿਕ ਆਚਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸਥਾਨ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि स्थानं शृंगसरोऽभिधम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸ਼੍ਰਿੰਗ-ਸਰਸ (ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਝੀਲ) ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।
Verse 2
शृंगारेश्वरनामा च तत्र देवः प्रतिष्ठितः । शृङ्गारं विधिवच्चक्रे यत्र गोपीयुतो हरिः
ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗੋਪੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਰਿ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 3
शृङ्गारेश्वरनामा च तेन पापौघनाशनः । पूजयेद्यो विधानेन तत्र स्थाने स्थितं भवम् । दारिद्र्यदुःखसंयुक्तो न स भूयाद्भवे क्वचित्
ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰੇਸ਼ਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
Verse 359
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शृंगारेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनषष्ट्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਅਧਿਆਇ 360।