Adhyaya 359
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਾਤਰੀ ‘ਨਾਰਾਯਣ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ’ ਨਾਮ ਦੀ ਵਾਪੀ/ਕੁੰਡ ਹੈ—ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਸਥਾਨ-ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ-ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਸਪਰਸ਼-ਅਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਰਜੋਦੋਸ਼ (ਮਾਸਿਕ ਅਸ਼ੌਚ) ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦਾ ‘ਨਾਰਾਯਣ-ਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਅਧਿਆਇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तीर्थं नारायणाभिधम् । तस्यैवेशानदिग्भागे वापी शांडिल्यकीर्तिता
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੋ। ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਨੇ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਕ ਵਾਪੀ (ਬਾਵੜੀ) ਹੈ।”
Verse 2
स्नात्वा तत्रैव विधिवच्छांडिल्यं यः प्रपूजयेत् । ऋषिपंचम्यां विधिना नारी चैव पतिव्रता । स्पृष्ट्वास्पृष्ट्वा विमुच्येत रजोदोषभयाद्ध्रुवम्
ਉਥੇ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਿ-ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਛੂਹ ਕੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਦੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰਜੋਦੋਸ਼ ਦੇ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ-ਭਯ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 358
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नारायणतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामा ष्टापंचाशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਰਾਇਣਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਸੌ ਉਨਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।