Adhyaya 356
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 356

Adhyaya 356

ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿਰਣ੍ਯ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਹੁਸੁਵਰਣਕ/ਬਹੁਸੁਵਰਣੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਧਰਮਪੁਤਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ‘ਬਹੁਸੁਵਰਣ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲਿੰਗ ‘ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਯਜ੍ਞਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਜਲ-ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਲ-ਕੋਟੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਧ-ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੋਕਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ‘ਕੋਟੀ-ਪੂਜਾ’ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ, ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ਬਹੁਸੁਵਰਣੇਸ਼ਵਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं बहुसुवर्णकम् । हिरण्यापूर्वदिग्भागे स्थाने बहुसुवर्णके

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਸੁਵਰਨਕ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਦੀ ਸੁਵਰਨਮਈ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਸੁਵਰਨਕ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 2

धर्मपुत्रेण यत्रैव कृतो यज्ञः सुदुष्करः । नाम्ना बहुसुवर्णेति स्थाप्य लिंगं महाप्रभम्

ਉੱਥੇ ਹੀ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਯਜ્ઞ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਾਨ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਹੁਸੁਵਰਨ ਰੱਖਿਆ।

Verse 3

सर्वक्रतूनां फलदं नाम्ना सर्वेश्वरं विदुः । तत्रैव संस्थितं लिंगं पूर्णं सारस्वतैर्जलैः

ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।

Verse 4

स्नात्वा तत्र वरारोहे पिण्डदानं ददाति यः । कुलकोटिं समुद्धृत्य रुद्रलोके महीयते

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ (ਕੁਲਕੋਟਿ) ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

यस्तं पूज यते भक्त्या गन्धपुष्पैर्विधानतः । कोटिपूजाफलं तस्य तथेत्याह सदाशिवः

ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰੋੜ ਪੂਜਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 355

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बहुसुवर्णेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਬਹੁਸੁਵਰਣੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਸੌ ਛਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।