
ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਗੁਪਤੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਉਹ ਸਥਾਨ ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੋਮ (ਚੰਦਰਮਾ) ਨੂੰ ਕੋਢ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦੇਹ-ਖ਼ਯ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਮ ਦਾ ਖ਼ਯ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸੋਮ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਗੁਪਤ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਹੀ ‘ਗੁਪਤੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਪਰਸ਼ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਕ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਢ ਨਾਲ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਹ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवगुप्तेश्वरं प्रिये । तत्र पश्चिमवायव्ये यत्र सोमोऽकरोत्तपः
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਿਯੇ, ਦੇਵਗੁਪਤੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਪੱਛਮ-ਵਾਯਵ੍ਯ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ (ਚੰਦਰਮਾ) ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Verse 2
गुप्तो भूत्वा कुष्ठरोगाल्लज्जयाधोमुखः स्थितः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रभासक्षेत्र उत्तमे
ਕੁਸ਼ਠ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹ ਨੀਵਾਂ ਕਰੇ, ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿਆ—ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ।
Verse 3
ततः प्रत्यक्षतां यातः सर्वदेवपतिः शिवः । तुष्टो बभूव चंद्रस्य क्षयनाशं तथाऽकरोत्
ਤਦੋਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਖ਼ਯ (ਛੀਣਤਾ) ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 4
क्षयरोगविनिर्मुक्तस्ततोऽभून्मृगलांछनः । प्रतिष्ठाप्य महालिंगं सुरासुरनमस्कृतम्
ਖ਼ਯ-ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗਲਾਂਛਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਿਤ ਮਹਾਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵਪੂਜਯ ਬਣਾਇਆ।
Verse 5
गुप्तस्तेपे तपो यस्मात्तस्माद्गुप्तेश्वरः स्मृतः । सर्वकुष्ठहरो देवो दर्शनात्स्पर्शनादपि
ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗੁਪਤੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ, ਸਭ ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 6
सोमवारे विशेषेण यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । तस्यान्वयेऽपि देवेशि कुष्ठी कश्चिन्न जायते
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਭੀ ਕੋੜ੍ਹੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
Verse 354
इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गुप्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्पञ्चाशदुत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਗੁਪਤੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪਚਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।