
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ਿਵ–ਦੇਵੀ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੀਰਥ-ਸੰਬੰਧੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪਿਲ ਦੀ ਲੰਮੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਪੁਰਾਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾ ‘ਕਪਿਲਧਾਰਾ’ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ ‘ਕਪਿਲਾ-ਸ਼ਠੀ’ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਦੁਲੱਭ ਤਿਥੀ-ਸੰਯੋਗ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੂਰਜ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਸਨਾਨ, ਜਪ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਤੇ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕੁੰਭ-ਵਿਨਿਆਸ, ਸੂਰਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ/ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਜਾਣੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਚਿਤ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ, ਮਹਾਯੱਗ ਸਮ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ-ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਹਾਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् । शीराभूषणपूर्वेण कोटितीर्थाच्च पश्चिमे
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉੱਤਮ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਇਹ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰਾਭੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।”
Verse 2
जरद्गवेशाद्दक्षिणे समुद्रोत्तरतस्तथा । एतद्वै कापिलं क्षेत्रं नापुण्यैः प्राप्यते नरैः
ਇਹ ਜਰਦਗਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਇਹ ਕਾਪਿਲ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੰਨ-ਹੀਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 3
कपिलेन पुरा देवि यत्र तप्तं तपो महत् । वर्षाणामयुतं साग्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।
Verse 4
समाहूता तत्र देवी कपिलधारा महानदी । समुद्रमध्ये साऽद्यापि पुण्यवद्भिः प्रदृश्यते
ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ—ਕਪਿਲਧਾਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਦੀ—ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Verse 5
तत्र स्नात्वा महादेवि कपिलाषष्ठ्यां विशेषतः । कपिलां दापयेत्तत्र गोकोटिफलभाग्भवेत्
ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਪਿਲਾ-ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੇ ਦਿਨ—ਉੱਥੇ ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀ) ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਉਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 6
सर्वेषां चैव पापानां प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् । कपिलेश्वरं तु संपूज्य कन्याकोटिफलं लभेत्
ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਕਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਹ-ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 7
देव्युवाच । आश्चर्यं मम देवेश कपिलषष्ठ्या महेश्वर । विधानं श्रोतुमिच्छामि दानमन्त्रादि पूर्वकम्
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਇਹ ਕਪਿਲਾ-ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ—ਦਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ।”
Verse 8
ईश्वर उवाच । जन्मजीवितमध्ये तु यद्येका लभ्यते नरैः । संयोगयुक्ता सा षष्ठी तत्किं देवि ब्रवीम्यहम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਨਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਐਸੀ ਸ਼ੁਭ ਸੰਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੱਕ ਵੀ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ—ਤਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਾਂ?”
Verse 9
प्रौष्ठपद्यसिते पक्षे षष्ठ्यामंगारको यदि । व्यतीपातश्च रोहिण्यां सा षष्ठी कपिला स्मृता
ਪ੍ਰੌਸ਼ਠਪਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਜੇ ਮੰਗਲਵਾਰ (ਅੰਗਾਰਕ) ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਤੀਪਾਤ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ‘ਕਪਿਲਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 10
तत्र क्षेत्रे नरः स्नात्वा अथवार्कस्थले शुभे । मृदा शुक्ल तिलैश्चैव कपिलासंगमे शुभे
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ—ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਅਰਕਸਥਲ ਵਿੱਚ—ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਪਿਲਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸੰਗਮ ਤੇ (ਵਿਧੀ) ਕਰੇ।
Verse 11
कृतस्नानजपः पश्चात्सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत् । रक्तचंदनतोयेन करवीरयुतेन च । कृत्वार्घपात्रं शिरसि मंत्रेणानेन दापयेत्
ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਜਪ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਸੂਰਯ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪ ਮਿਲਾ ਕੇ। ਅਰਘ੍ਯ-ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਾਵੇ।
Verse 12
नमस्त्रैलोक्यनाथाय उद्भासितजगत्त्रय । वेदरश्मे नमस्तुभ्यं गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੇਦ-ਕਿਰਣ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੇਰਾ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
Verse 13
सूर्यं प्रदक्षिणीकृत्य संपूज्य कपिलेश्वरम् । उपलिप्ते शुभे देशे पुष्पाक्षतविभूषिते
ਸੂਰਯ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ (ਅਕਸ਼ਤ) ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਤਾਜ਼ਾ ਲੇਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੁਭ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।
Verse 14
स्थापयेदव्रणं कुम्भं चन्दनोदकपूरितम् । पंचरत्नसमायुक्तं दूर्वापुष्पाक्षतान्वितम्
ਚੰਦਨ-ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾ ਦਾਗ਼ ਦਾ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਅਕਸ਼ਤ ਨਾਲ ਸਹਿਤ।
Verse 15
रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं ताम्रपात्रेण संयुतम् । रथो रुक्मफलस्यैव एकचित्रविचित्रितः
ਰੁਕਮ-ਫਲ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਲਈ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਦੋ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਇਕੋ ਵਿਲੱਖਣ ਨਕਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।
Verse 16
सौवर्णपलसंयुक्तां मूर्तिं सूर्यस्य कारयेत् । कुंभस्योपरि संस्थाप्य गंधपुष्पैः समर्चयेत्
ਸੂਰਯ ਦੇਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਵਾਈ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸੁਵਰਨ ਦੇ ਪਲਾਸ ਮਾਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਸ਼ ਦੇ ਉਪਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਗੰਧ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਭਲੀਭਾਂਤਿ ਸਮਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
Verse 17
कपिलेश्वरसान्निध्ये मण्डपे होमसंस्कृते । आदित्यं पूजयेद्देवं नामभिः स्वैर्यथोदितैः
ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਾਨ্নਿਧਿ ਵਿੱਚ, ਹੋਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
Verse 18
आदित्यभास्कर रवे भानो स्वयं दिवाकर । प्रभाकर नमस्तुभ्यं ससारान्मां समुद्धर
ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਭਾਸਕਰ, ਰਵੀ, ਭਾਨੁ—ਹੇ ਸੱਚੇ ਦਿਵਾਕਰ! ਹੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਲੈ।
Verse 19
भुक्तिमुक्तिप्रदो यस्मात्तस्माच्छांतिं प्रयच्छ नः
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ।
Verse 20
प्रार्थनामन्त्रः । नमोनमस्ते वरद ऋक्सामयजुषांपते । नमोऽस्तुविश्वरूपाय विश्वधाम्ने नमोऽस्तु ते
ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ-ਮੰਤਰ: ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਗ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜੁਰ ਦੇ ਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਧਾਮ, ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ।
Verse 21
अमृतं देवि ते क्षीरं पवित्रमिह पुष्टिदम् । त्वत्प्रसादात्प्रमुच्यंते मनुजाः सर्वपातकैः
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 22
ब्रह्मणोत्पादिते देवि वह्निकुण्डान्महाप्रभे । नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वदेवनमस्कृते
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਅਗਨੀ-ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪੁੰਨਮਈ ਕਪਿਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
Verse 23
सर्वदेवमये देवि सर्वतीर्थमये शुभे । दातारं पूजयानं मां ब्रह्मलोकं नय स्वयम्
ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਦਾਨਦਾਤਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਲੈ ਚਲ।
Verse 24
पूजामंत्रः । एवं संपूज्य कपिलां कुम्भस्थं च दिवाकरम् । ब्राह्मणे वेदविदुष उभयं प्रतिपादयेत्
ਪੂਜਾ-ਮੰਤਰ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪਿਲਾ ਅਤੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 25
व्यासाय सूर्यभक्ताय मंत्रेणानेन दापयेत्
ਇਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੂਰਜ-ਭਗਤ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਭੇਟ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 26
दिव्यमूर्त्तिर्जगच्चक्षु र्द्वादशात्मा दिवाकरः । कपिलासहितो देवो मम मुक्तिं प्रयच्छतु
ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੂਪ, ਜਗਤ ਦੀ ਅੱਖ, ਬਾਰਾਂ-ਰੂਪੀ ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜਦੇਵ ਕਪਿਲਾ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।
Verse 27
यस्मात्त्वं कपिले पुण्या सर्वलोकस्य पावनी । प्रदत्ता सह सूर्येण मम मुक्तिप्रदा भव
ਹੇ ਪੁੰਨਮਈ ਕਪਿਲੇ! ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ; ਸੂਰਜਦੇਵ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਦਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਬਣ।
Verse 28
पलेन दक्षिणा कार्या तदर्धार्धेन वा पुनः । शक्तितो दक्षिणायुक्तां तां धेनुं प्रतिपादयेत्
ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ। ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਧੇਨੂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰੇ।
Verse 29
योऽनेन विधिना कुर्या त्षष्ठीं कपिलसंज्ञिताम् । सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
ਜੋ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਕਪਿਲਾ’ ਨਾਮਕ ਛਠੀ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 30
यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । तत्फलं सर्वमाप्नोति यः षष्ठीं कपिलां चरेत्
ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਹੈ—ਜੋ ਕਪਿਲਾ-ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦਾ ਵਰਤ ਆਚਰੇ, ਉਹ ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 31
कपिलाकोटिसहस्राणि कपिलाकोटिशतानि च । सूर्यपर्वणि यद्दत्त्वा तत्फलं कोटिशो भवेत्
ਸੂਰਯ-ਪਰਵਣ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਕਪਿਲਾ ਸੰਬੰਧੀ ਦਾਨ—ਕੋਟੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੋਟੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਾਂਗ—ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 32
कोटिगोरोम संख्यानि वर्षाणि वरवर्णिनि । तावत्स वसते स्वर्गे यः षष्ठीं कपिलां चरेत्
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਜਿੰਨੇ ਵਰ੍ਹੇ ‘ਗਾਂ ਦੇ ਰੋਆਂ ਦੀ ਕੋਟਿ-ਗਿਣਤੀ’ ਨਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਣ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਪਿਲਾ-ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਆਚਰੇ।
Verse 33
ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि यत्पापं पूर्वसंचितम् । तत्सर्वं नाशमायाति इत्याह कपिलो मुनिः
ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੋ ਪਾਪ ਸੰਚਿਤ ਹੋਏ ਹਨ—ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
Verse 343
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कपि लधाराकपिलेश्वरमाहात्म्ये कपिलाषष्ठीव्रतविधानमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਕਪਿਲਧਾਰਾ ਅਤੇ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਧੀਨ ‘ਕਪਿਲਾ-ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਵਰਤ-ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ, 343ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।