Adhyaya 34
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 34

Adhyaya 34

ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਸਵਤੀ ਵਡਵਾਨਲ (ਸਮੁੰਦਰ-ਗਰਭ ਦੀ ਪ੍ਰਲਯਕਾਰੀ ਅੱਗ) ਸੰਬੰਧੀ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਦੈਵੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਦੀ ਹੈ। ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਰਸਵਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਆਧਾਰ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਲਈ ਵਡਵਾ-ਅਗਨੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇਜ਼ ਤਾਪ ਨਾਲ ਜਲਚਰ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨ ਅਚ੍ਯੁਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆ ਕੇ ਜਲਚਰਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰੁਣ/ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਵਡਵਾਨਲ ਨੂੰ ਗਹਿਰੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ‘ਪੀ ਰਿਹਾ’ ਜਿਹਾ ਲੱਗੇ ਪਰ ਬੰਧਿਆ ਰਹੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਲ-ਘਾਟੇ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਮੁੰਦਰ-ਜਲ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਰਸਵਤੀ ਇਕ ਨਾਮਿਤ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਰਘ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੋਮੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਵਡਵਾਨਲ-ਸੰਬੰਧ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ-ਵਿਧੀ—ਸਨਾਨ, ਪੂਜਾ, ਦੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ-ਅੰਨ ਦਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ—ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਅਤੇ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । सरस्वती वरं प्राप्य वरिष्ठं वडवानलात् । पुनस्तं सागरे क्षेप्तुमुद्यता सा मनस्विनी

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਡਵਾਨਲ ਤੋਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਧੀਰਜਵਾਨੀ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ।

Verse 2

देवादेशात्प्रभासस्य पुरतः संस्थिता तदा । समुद्रमाहूय तदा वाडवार्पणकांक्षिणी

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਤਦ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋਈ; ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਵਾਡਵ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

Verse 3

त्वमादिः सर्वदेवानां त्वं प्राणः प्राणिनां सदा । देवादेशाद्गृहाण त्वमागत्यार्णव वाडवम्

ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਦਿ-ਕਾਰਣ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ-ਸਵਾਸ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਆ ਕੇ ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 4

एवं संचिंतितो देव्या यदासावंभसांपतिः । तथा जलात्समुत्तीर्य समायातो महाद्युतिः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਉਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਦੋਂ ਜਲਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਉੱਠ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 5

तं दृष्ट्वा विस्मिता देवी दिव्यं विष्णुमिवापरम् । श्यामं कमलपत्राक्षं सागरं सुमनोरमम्

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵੀ ਅਚੰਭਿਤ ਰਹਿ ਗਈ—ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹੋਰ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ: ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ, ਕਮਲ-ਪੱਤ੍ਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਆਪ, ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ।

Verse 6

विचित्रमाल्याभरणं चित्रवस्त्रानुलेपनम् । आपगाभिः सरूपाभिः स्त्रीरूपाभिः समावृतम्

ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਚਿੱਤਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ—ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ—ਇਸਤ੍ਰੀ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਨ।

Verse 7

एवंविधं समालोक्य सा देवी ब्रह्मणः सुता । सरस्वती जलनिधिमुवाचेदं शुचिस्मिता

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਜਲ-ਨਿਧੀ (ਸਮੁੰਦਰ) ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 8

त्वमग्रजः सर्वभवोद्भवानां त्वं जीवितं जन्मवतां नराणाम् । तस्मात्सुराणां कुरु कार्यमिष्टं वह्निं गृहाण त्वमिहोपनीतम्

ਤੂੰ ਸਭ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਗਰਜ ਹੈਂ; ਜਨਮਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਜੀਵਨ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਛਿਤ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ—ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀ ਇਹ ਅਗਨੀ ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 9

अत्रांतरे सोऽपि विमृश्य सर्वं कार्यं स्वबुद्ध्या किमिहोपपन्नम् । कृत्वाऽनलस्य ग्रहणं मयेदं कार्यं सुराणां विहितं भवेच्च

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਿਆ—ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਯ ਯੋਗ ਹੈ? ‘ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਅਗਨੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯਤ ਕਾਰਜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।’

Verse 10

एवं चिंतयतस्तस्य ग्रहणं रुचितं ततः । वाडवाग्नेः समुद्रस्य सुरपीडाकृते यदा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਰੁਚਿਕਰ ਲੱਗਾ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਧਾਰਣ ਕਰਨੀ ਸੀ।

Verse 11

तदा तेन पुरःस्थेन देवी साभिहिता भृशम् । वाडवं संप्रयच्छैनं सुरशत्रुं सरस्वति

ਤਦ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਇਹ ਵਾਡਵ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ—ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇ।”

Verse 12

ततस्तया प्रणम्याशु पितामहपुरःसरान् । चारणांश्चारुचित्रांग्या सरस्वत्या दिवि स्थितान्

ਤਦ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚਾਰਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 13

पुनश्च करसंस्थोऽसौ वाडवोऽभिहितस्तया । त्वमपो भक्षयस्वेति सुरैरुक्त इमा इति

ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਡਵ ਅੱਗ ਉਸ ਦੇ ਕਰ ਵਿੱਚ ਧਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਇਹ ਜਲ ਪੀ ਲੈ,” ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 14

एवमुक्त्वा समुद्रस्य तदा देव्या समर्प्पितः । वाडवोऽग्निः सरस्वत्या सुरादेशान्महाबलः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਡਵ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤਦ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 15

तं समर्प्य ततस्तस्मि न्नदी भूत्वा सरस्वती । प्रविष्टा सागरं देवी नारदेश्वरमार्गतः

ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਫਿਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨਾਰਦੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 16

दैत्यसूदनसांनिध्ये दत्त्वार्घ्यं लवणांभसि । अर्घ्येश्वरं प्रतिष्ठाप्य दैत्यसूदन पश्चिमे

ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨ ਦੇ ਸਾਂਨਿਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲਵਣ ਜਲ ਵਿੱਚ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰ ਕੇ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 17

ततोऽब्धिं संप्रविष्टा सा पंचस्रोता महानदी । स्वरूपेणैव सा पुण्या पुनः पुण्यतमाऽभवत्

ਤਦ ਉਹ ਪੰਜ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ; ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਹੋ ਗਈ।

Verse 18

प्रभासक्षेत्रसंपर्कात्समुद्रस्य च संगमात् । सागरोऽपि समासाद्य सरस्वत्यास्तु वाडवम् । निर्धनो वै धनं प्राप्याचिन्तयत्क्व क्षिपाम्यहम्

ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਕਰਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਧਨਹੀਨ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸੋਚਿਆ—‘ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਾਂ?’

Verse 19

स तेनैव करस्थेन दीप्य मानेन सागरः । वह्निना शिखरस्थेन भाति मेरुरिवापरः

ਉਸੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਰੇ ਹੋਏ, ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਚਮਕ ਉਠਿਆ—ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ।

Verse 20

तं तथाविधमालोक्य तत्र ये जलचारिणः । यादोगणास्ते मुमुचुर्दाहभीता महास्वनम्

ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਦੇ ਜਲਚਰ—ਮੱਛੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਝੁੰਡ—ਸੜਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਗੱਜਣਾ ਛੱਡ ਬੈਠੇ।

Verse 21

तं श्रुत्वा भैरवं शब्दमायातो दैत्यसूदनः । आह यादोगणान्सर्वान्मा भैष्ट सुमहाबलाः

ਉਹ ਭੈਰਵ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਭ ਜਲਚਰ-ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਡਰੋ ਨਾ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀਓ!”

Verse 22

यस्मादनेन प्रथमा आपो भक्ष्या न तत्रगाः । प्राणिनस्तन्न भेतव्यं भवद्भिस्तु ममाज्ञया

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਅਗਨਿ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਜਲਧਾਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਭੱਖਣਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਡਰੋ ਨਾ—ਨਿਡਰ ਰਹੋ।

Verse 23

एवमुक्तस्तु कृष्णेन तूष्णींभूता जलेचराः

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਲ-ਵਾਸੀ ਜੀਵ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ।

Verse 24

तूष्णींभूतेषु सर्वेषु जलजेषु जलेश्वरम् । प्राहाच्युतः प्रक्षिप त्वमपां मध्ये तु वाडवम्

ਜਦ ਸਭ ਜਲਜੀਵ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਜਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁੱਟ ਦੇ।”

Verse 25

अगाधेम्भसि तेनासौ निक्षिप्तो वाडवोऽनलः । वरुणेन पिबन्नास्ते तज्जलं सुमहाबलः

ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਅਥਾਹ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀ ਗਈ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਅਗਨੀ ਵਰੁਣ ਰਾਹੀਂ ਉਹੀ ਜਲ ਪੀਂਦੀ ਹੋਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 26

तस्योच्छ्वासानिलोद्धूतं तत्तोयं सागराद्बहिः । निर्मर्यादेव युवतिरितश्चेतश्चधावति

ਉਸ ਦੇ ਉੱਛਵਾਸ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਜਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਾਂਗ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

अथ काले गते देवि शुष्यत्यंबु शनैःशनैः । विदित्वा क्षीयमाणास्ता अपो जलनिधिस्ततः

ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗਾ; ਉਹ ਜਲ ਘਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ (ਜਲਨਿਧੀ) ਤਦੋਂ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਉਠਿਆ।

Verse 28

आहैवं पुंडरीकाक्षमपः कुरु त्वमक्षयाः । अन्यथा सर्वनाशेन जलानां मामिहाग्रतः । भक्षयिष्यत्यसौ वह्निर्वाडवो हि जनार्द्दन

ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਕਰ ਦੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਉਹ ਵਾਡਵ ਅੱਗ ਮੈਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਦਾ ਸਰਵਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।”

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य समुद्रस्य तु भीषणम् । कृतं तदक्षयं तोयमा त्मनो भयनाशनम्

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਲ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਉੱਤੇ ਆਈ ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 30

ज्ञात्वा सुराः सर्वमिदं विचेष्टितं कृत्यानलस्यास्य निबंधनं तथा । प्रलोभनं तोयपुरःसरा द्विषः पुपूजिरे केशवमत्र चारिणम्

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਜਾਣ ਲਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਅਪਸ਼ਕੁਨੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਲੁਭਾ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ—ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਵਿਚਰਦੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 31

एवं सरस्वती प्राप्ता प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । ब्रह्मलोकान्महादेवि सर्वपापप्रणाशिनी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੀ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 32

सोमेशाद्दक्षिणाग्नेये सागरस्य समी पतः । संस्थिता तु महादेवी वडवानलधारिणी

ਸੋਮੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਧਾਰਿਆ—ਉਹ ਜੋ ਵਾਡਵਾਨਲ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ) ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 33

स्नात्वाऽग्नितीर्थे पूर्वं तां पूजयेद्विधिना नरः । दंपत्योर्भोजनं तत्र परिधानं सकञ्चु कम्

ਅਗਨਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉੱਥੇ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਕਾਂਚੁਕੀ (ਚੋਲੀ) ਦਾਨ ਦੇਵੇ।

Verse 34

दत्त्वा ततो महादेवं पूजयेच्च कपर्द्दिनम् । इति वृत्तं पुरा देवि चाक्षुषस्यांतरेऽभवत्

ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਕਪੱਧਰਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਇਆ।

Verse 35

दधीच्यन्वयजातस्य वाडवस्य महा त्मनः । अस्मिन्पुनर्महादेवि प्राप्ते वैवस्वतेंऽतरे । और्वस्तु भार्गवे वंशे समुत्पन्नो महाद्विजः

ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਡਵ ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦਵਿਜ ਔਰਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 36

संक्षिप्तोऽसौ सरस्वत्या देवमात्रा महाप्रभः । तावत्स्थास्यत्यपां गर्भे यावन्मन्वतरावधिः

ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੁਚਿਤ (ਸੰਭਾਲਿਆ) ਗਿਆ। ਉਹ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਲਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸੇਗਾ।

Verse 37

इति ते कथितं देवि सरस्वत्याः समुद्भवम् । श्रुतं पापहरं नृणां कीर्त्तिदं पुण्यवर्द्धनम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੀਰਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ।