Adhyaya 332
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਿਯਤ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਤਪਤੋਦਕ-ਕੁੰਡਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਅੰਤਰਾਲ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਦੇਵੀ ਰੁਕਮਿਣੀ। ਤਪਤੋਦਕ-ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਤੀਰਥ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ‘ਕੋਟੀ-ਹਤਿਆ’ ਵਰਗੇ ਘੋਰ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਕਰਮ-ਕ੍ਰਮ ਇਹ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਤਪਤ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੂੰ ਸਰਵ-ਪਾਪ-ਹਾਰਣੀ, ਮੰਗਲ-ਦਾਇਨੀ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਵਚਨ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਗ੍ਰਿਹ-ਭੰਗ (ਵਿਆਹਿਕ ਘਰ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ ਤੇ ਭਕਤੀ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्माद्दक्षिणदिग्भागे धनुषां पंचभिः प्रिये । तत्र तप्तोदकुंडानि संत्यद्यापि वरानने
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੋਂ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਪੰਜ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਤਪਤ ਜਲ ਦੇ ਕੁੰਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
Verse 2
कुण्डतः पूर्वदिग्भागे धनुषां पञ्चविंशतौ । रुक्मिणी संस्थिता देवी सर्वपातकनाशिनी
ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪੱਚੀ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਦੇਵੀ ਰੁਕਮਿਣੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
Verse 3
स्नात्वा तप्तोदके कुण्डे कोटिहत्याविनाशने । ततः संपूजयेद्देवीं रुक्मिणीं रुक्मदायिनीम् । सप्त जन्मानि नारीणां गृहभंगो न जायते
ਤਪਤ ਜਲ ਦੇ ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਕਰੋੜ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੱਕ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਦੇਵੀ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਰੀ ਲਈ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦਾ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 332
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रुक्मिणीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्याय
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਅੰਦਰ ‘ਰੁਕਮਿਣੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ—ਤਿੰਨ ਸੌ ਬੱਤੀਵਾਂ—ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।