Adhyaya 331
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ‘ਕਾਲਮੇਘ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਗਤ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਇੱਕ ਖੇਤਰਪ/ਖੇਤਰਪਾਲ (ਰੱਖਿਆ ਦੇਵਤਾ) ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਤਿਥੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਜਾਂ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬਲੀ ਅਰਪਣ ਸਮੇਤ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਵ ਵਾਂਛਿਤ ਅਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੌਖੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ-ਮਹਾਤਮ੍ਯ (ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ) ਦਾ 331ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कालमेघेति विश्रुतम् । तस्मात्तं पूर्वदिग्भागे क्षेत्रपं लिंगरूपिणम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਤਦੋਂ ‘ਕਾਲਮੇਘ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉੱਥੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।
Verse 2
अष्टम्यां वा चतुर्द्दश्यां पूज्योऽसौ बलिभिर्नरैः । वांछितार्थप्रदः सम्यक्स कलौ कल्पपादपः
ਅਸ਼ਟਮੀ ਜਾਂ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਬਲਿ-ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇੱਛਿਤ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਾਂਗ।
Verse 331
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कालमेघमाहात्म्यवर्णनंनामैकत्रिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ‘ਕਾਲਮੇਘ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਅਧਿਆਇ 331 ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।