Adhyaya 330
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਤੱਤਵਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਤਪਤੋਦਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤਪਤਕੁੰਡ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਤਲਾਸਵਾਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਮੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਲਾਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸੰਹਾਰਿਆ—ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਕਥਾ ਯਾਤਰਾ-ਵਿਧੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਸਾਧਕ ਤਪਤਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤਲਾਸਵਾਮੀ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵੀ ਕਰੇ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਟਿ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨ-ਨਿਰਦੇਸ਼, ਪੌਰਾਣਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਵਿਧਾਨ ਇਕੋ ਤੀਰਥ-ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦੇ ਹਨ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्मात्तदुन्नतस्थानादुत्तरे योजनत्रयात् । तत्र तप्तोदकस्वामी तलो यत्र हतः पुरा
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਦੂਰ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਪਤ-ਉਦਕ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉਹੀ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤਲੁ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
Verse 2
दैत्यानामधिपो देवि विष्णुना प्रभविष्णुना । कृत्वा वर्षशतं युद्धं तलस्वामी ततोऽभवत्
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੁ—ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ—ਨਾਲ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਯੁੱਧ ਕਰ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਤਦੋਂ ‘ਤਲਸਵਾਮੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
Verse 3
तप्तकुण्डे नरः स्नात्वा तलस्वामिनमर्चयेत् । हृत्वा पिंडप्रदानं तु कोटियात्राफलं लभेत्
ਤਪਤਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤਲਸਵਾਮੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਕਰੋੜ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 330
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तलस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरत्रिश ततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ‘ਤਲਸਵਾਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਅਧਿਆਇ 330 ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।