Adhyaya 33

Verse 1

देव्युवाच । पितुर्वधामर्षसुजात मन्युना यद्यत्कृतं कर्म पुरा महर्षिणा । दधीचिपुत्रेण सुरप्रसाधिना सर्वं श्रुतं तद्धि मया समाधिना

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਧ ਉੱਤੇ ਉੱਠੇ ਧਰਮੀ ਰੋਸ ਨਾਲ ਜੋ ਜੋ ਕਰਮ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ।

Verse 2

पुनःपुनर्वै विबुधैः समानं यद्वृत्तमासी त्किमपि प्रधानम् । कार्यं हि तत्सर्वमनुक्रमेण विज्ञातुमिच्छामि कुतूहलेन

ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾ ਵਾਰੰਵਾਰ ਵਾਪਰੀ, ਉਹ ਕੀ ਸੀ? ਮੈਂ ਕੌਤੁਹਲ ਨਾਲ ਉਸ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।

Verse 3

ईश्वर उवाच । उक्तो यदासौ विबुधैः समस्तैरापः पुरा त्वं भुवि भक्षयस्व । यतोऽमराणां प्रथमं हि जाता आपोऽग्रजाः सर्वसुरासुरेभ्यः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ—‘ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਭੱਖ ਲੈ।’ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਅਗੇ ਜਨਮੇ ਵੱਡੇ ਹਨ।

Verse 4

तेनैवमुक्तस्तु महात्मना तदा प्रदर्शयध्वं मम ता यतः स्थिताः । पीत्वा सुराः सर्वमहं पुरस्तात्कृत्यं करिष्ये सुरभक्षणं हि

ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ: ‘ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਓ ਕਿ ਉਹ ਜਲ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਪੀ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਉਹ ਕਰਤਵ੍ਯ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭੱਖਣ।’

Verse 5

तत्रापि नेतुं यदि मां समर्था यत्रासते वारिचयाः समेताः । अतोऽन्यथा नाहमलीकवादी प्राणे प्रयाते मुनिवाक्यकारी

‘ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਮਰਥ ਹੋ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਚਲੋ ਜਿੱਥੇ ਜਲ-ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਪ੍ਰਾਣ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।’

Verse 6

आहोक्ते पुंडरीकाक्ष और्वं हि वाडवं तदा । त्वां प्रापयिष्ये यत्रापः केन यानेन वाडव

ਤਦ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਵਾਡਵ (ਔਰਵ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਥੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਜਲ ਹਨ—ਪਰ ਹੇ ਵਾਡਵ, ਕਿਹੜੇ ਯਾਨ ਨਾਲ?”

Verse 7

वाडव उवाच । नाहं हयादिभिर्यानैर्गंतुं तत्र समुत्सहे । कुमारीकरसंपर्कमेकं मुक्त्वा मतं हि मे

ਵਾਡਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਘੋੜਿਆਂ ਆਦਿ ਯਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੀ ਮਾਰਗ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ—ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਪਰਸ਼।”

Verse 8

विष्णुरुवाच । एतत्ते सुलभं यानं तां कन्यामानयाम्यहम् । या त्वां नेतुं समर्था स्यादपां स्थानं सुनिश्चितम्

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਯਾਨ ਸੁਲਭ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਲਿਆਵਾਂਗਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਜਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਧਾਮ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ।”

Verse 9

ईश्वर उवाच । सुरभीशापसंतप्ता प्रागुपात्तदशाफला । सरस्वती यानभूता तस्य सा विष्णुना कृता

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਰਭੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰੇ ਰੂਪ ਦੇ ਦਸ਼ਾ-ਫਲ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਯਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।”

Verse 10

ततोऽब्रवीद्विभुर्गंगां पार्श्वतः समुपस्थिताम् । एनं वह्निं महाभागे वेगान्नय महोदधिम् । नान्या शक्ता समानेतुं त्वां विना लोकपावनि

ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਖੜੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਇਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੇਗ ਨਾਲ ਮਹਾਸਾਗਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਲੋਕਪਾਵਨੀ।”

Verse 11

गङ्गोवाच । नास्ति मे भगवञ्छक्ति रौर्वं वोढुं जगत्पते । रौद्ररूपी महानेष दहत्येवानलो भृशम्

ਗੰਗਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ! ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੌਰਵ ਅੱਗ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਹਾਨ, ਰੌਦ੍ਰ-ਰੂਪੀ ਜਵਾਲਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।”

Verse 12

ततस्तु यमुनां प्राह सिन्धुं तस्या ह्यनन्तरम् । अन्या नदीश्च विविधाः पृथक्पृथगुदारधीः

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧੂ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਉਦਾਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ।

Verse 13

अशक्तास्ताः समानेतुं पृष्टाश्च सुरसत्तमैः । ततः सरस्वतीं प्राह देवदेवो जनार्द्दनः । त्वमेव वज कल्याणि प्रतीच्यां लवणोदधौ

ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੀਆਂ। ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਵਣ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਜਾ।”

Verse 14

एवं कृते सुराः सर्वे भविष्यन्ति भयोज्झिताः । अन्यथा वाडवेनैते दह्यंते स्वेन तेजसा

ਜੇ ਇਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਾਡਵ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 15

तस्मात्त्वं रक्ष विबुधाने तस्मात्तुमुलाद्भयात् । मातेव भव सुश्रोणि सुराणामभयप्रदा

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਬੁਧਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਹੇ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਾਨ ਕਰ।

Verse 16

एवमुक्ता हि सा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । आह नाहं स्वतन्त्रास्मि पिता मे ध्रियते चिरात्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮੈਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚਿਰੋਂ ਤੋਂ ਹੈ।”

Verse 17

तस्याहं कारिणी नित्यं कुमारी च धृतव्रता । कालत्रयेप्यस्वतन्त्रा श्रूयते विबुधैः सुता

“ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਨਿੱਤ ਕਨਿਆ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਾਂ। ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ—ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਵਿੱਚ ਭੀ ਮੈਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ; ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧੀ ਬਾਰੇ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 18

पित्रादेशं विना नाहं पदमेकमपि क्वचित् । गच्छामि तस्मात्कोऽप्यन्य उपायश्चिंत्यतां हरे

“ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਕਦਮ ਭੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹਰੀ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਪਾਯ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵੇ।”

Verse 19

तत्स्वरूपं विदित्वैवं समभ्येत्य पितामहम् । तमब्रवीद्वासुदेवो देवकार्यमिदं कुरु

ਇਹ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਜਾਣ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।”

Verse 20

नान्यथा शक्यते नेतुं वाडवोऽग्निर्महाबलः । अदृष्टदोषां मुक्त्वेमां कुमारीं तनयां तव

“ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਢੰਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਨਿਆ ਨੂੰ—ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ—ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇ।”

Verse 21

तच्छ्रुत्वा विष्णुना प्रोक्तं कुमारीं तनयां तदा । शिरस्याधाय सस्नेहमुवाच प्रपितामहः

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਕਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਕੁਮਾਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਰਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲੇ।

Verse 22

याहि देवि सुरान्सर्वान्रक्ष त्वं भयमागतान् । विनिक्षिप त्वं नीत्वैनं वाडवं लवणांभसि । पितुर्वाक्यं हि सा श्रुत्वा प्रोवाच श्रुतिलक्षणा

“ਜਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਡਰ ਨਾਲ ਆਏ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਇਸ ਵਾਡਵ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਅਤੇ ਲਵਣ ਜਲ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇ।” ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੇਦ-ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 23

सरस्वत्युवाच । एषास्मि प्रस्थिता तात तव वाक्या दसंशयम् । रौद्रोऽयं वाडवो वह्निस्तनुं मे भक्षयिष्यति

ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੁਰ ਪਈ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਰੌਦ੍ਰ ਵਾਡਵ ਅੱਗ ਮੇਰਾ ਤਨ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।”

Verse 24

प्राप्तं कलियुगं रौद्रं सांप्रतं पृथिवीतले । लोकः पापसमाचारः स्पर्शयिष्यति मां प्रभो

“ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੌਦ੍ਰ ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਪਾਪੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹਣਗੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।”

Verse 25

ततो दुःखतरं किं स्याद्यत्पापैः सह संगमः

“ਫਿਰ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?”

Verse 26

ब्रह्मोवाच । यदि पापजनाकीर्णं न वांछसि धरातलम् । पातालतलसंस्था त्वं नय वह्निं महोदधौ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਅਤੇ ਇਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ।

Verse 27

यदातिश्रमसंयुक्ता वह्निना दह्यसे भृशम् । तदा विभिद्य वसुधां प्रत्यक्षा भव पुत्रिके

ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਅਤਿ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਵੇਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤਪਾਈ ਜਾਵੇਂ, ਤਦ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾ, ਹੇ ਧੀਏ।

Verse 28

कृत्वा वक्त्रं विशालाक्षि प्राची भव सुमध्यमे । ततो यास्यंति तीर्थानि त्वां श्रांतां चारुहासिनीम्

ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੱਧ ਵਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਮੁਖ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਰ। ਫਿਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਜਦ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰੇਂਗੀ, ਹੇ ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ ਵਾਲੀ।

Verse 29

तानि सर्वाणि चागत्य साहाय्यं ते वरानने । करिष्यंति त्रयस्त्रिंशत्कोट्यो वै मम शासनात्

ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਗੇ; ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਤੀ ਕਰੋੜ।

Verse 30

गच्छ पुत्रि न संतापस्त्वया कार्यः कथंचन । अरिष्टं व्रज पंथानं मा सन्तु परिपंथिनः

ਜਾ, ਹੇ ਧੀਏ; ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਿਰਭਯ ਰਾਹੇ ਤੁਰ; ਤੇਰੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਕ ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਨਾ ਹੋਣ।

Verse 31

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तदा तेन ब्रह्मणाथ सरस्वती । त्यक्त्वा भयं हृष्टमनाः प्रयातुं समुपस्थिता

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਡਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 32

तस्याः प्रयाणसमये शंखदुंदुभिनिःस्वनैः । मंगलानां च निर्घोषैर्जगदापूरितं शुभैः

ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਵੇਲੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲ-ਘੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਨਾਦ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਵਿੱਤਰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 33

सितांबरधरा देवी सितचंदनगुंठिता । शारदांबुदसंकाशा तारहारविभूषिता

ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਸਫੈਦ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲੇਪਿਤ ਸੀ; ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 34

संपूर्णचंद्रवदना पद्मपत्रायतेक्षणा । कीर्तिर्यथा महेंद्रस्य पूरयन्ती दिशो दश

ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਨੇਤਰ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਜਿਹੇ; ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।

Verse 35

स्वतेजसा द्योतयंती सर्वमाभासयज्जगत् । अनुव्रजंती गंगा वै तयोक्ता वरवर्णिनि

ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਗੰਗਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ—ਇਉਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ।

Verse 36

द्रक्ष्यामि त्वां पुनरहं कुत्र वै वसतीं सखि । एवमुक्ता तया गंगा प्रोवाच स्निग्धया गिरा

‘ਹੇ ਸਖੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿੱਥੇ ਵੇਖਾਂਗੀ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸੇਂਗੀ?’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਨੇਹ ਭਰੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 37

यदैव वीक्षसे प्राचीदिशि प्राप्स्यसि मां तदा । सुरैः परिवृता सर्वैस्तत्राहं तव सुवृते

ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰੇਂਗੀ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ। ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ, ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹਾਂਗੀ।

Verse 38

दर्शनं संप्रदास्यामि त्यज शोकं शुचिस्मिते । तामापृच्छ्य ततो गंगां पुनर्दर्शनमस्तु ते

ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਆਂਗੀ; ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਏ, ਸ਼ੋਕ ਤਿਆਗ ਦੇ। ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੁੜ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ।

Verse 39

गच्छ स्वमालयं भद्रे स्मर्त्तव्याऽहं त्वयाऽनघे । यमुनापि तथा चैवं गायत्री सुमनोरमा

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾ; ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤਿ-ਮਨੋਹਰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰ।

Verse 40

सावित्रीसहिताः सर्वाः सख्यः संप्रेषितास्तदा । ततो विसृज्य तां देवी नदी भूत्वा सरस्वती

ਤਦੋਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਦੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਰਸਵਤੀ ਬਣ ਗਈ।

Verse 41

हिमवंतं गिरिं प्राप्य प्लक्षात्तत्र विनिर्गता । अवतीर्णा धरापृष्ठे मत्स्यकच्छपसंकुला

ਹਿਮਵੰਤ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪਲਕ੍ਸ਼-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਟਲ ਉੱਤੇ ਅਵਤਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 42

ग्राहडिंडिमसंपूर्णा तिमिनक्रगणैर्युता । हसंती च महादेवी फेनौघैः सर्वतो दिशम्

ਘੜਿਆਲਾਂ ਦੇ ਡਿੰਡਿਮ-ਸਮਾਨ ਕੋਲਾਹਲ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਤਿਮੀ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਹੱਸਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੋਈ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਫੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਛਿੜਕਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।

Verse 43

पुण्यतो यवहा देवीस्तूयमाना द्विजातिभिः । वाडवं वह्निमादाय हयवेगेन निःसृता

ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਨੀ ਅਤੇ ਯਸ਼-ਵਾਹਕਾ ਦੇਵੀ, ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋਂਦੀ, ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਗਤੀ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਈ।

Verse 44

भित्त्वा वेगाद्धरापृष्ठं प्रविष्टाथ महीतलम् । यदायदाभवच्छ्रांता दह्यते वाडवाग्निना । तदातदा मर्त्यलोके याति प्रत्यक्षतां नदी

ਵੇਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਟਲ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਉਹ ਭੂਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਉਹ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਦਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ-ਤਦੋਂ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਫਿਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 45

ततस्तु जायते प्राची संतप्ता वाडवेन तु । ततो वै यानि तीर्थानि कीर्त्तितानि पुरातनैः

ਤਦੋਂ ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਤਪਤ ਹੋਈ ‘ਪ੍ਰਾਚੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਉਹ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੀਰਤਿਤ ਕੀਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੱਤਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਗਵਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 46

दिव्यांतरिक्षभौमानि सांनिध्यं यांति भामिनि । ततश्चाश्वासिता तैः सा सरस्वती पुनर्नदी । पातालतलमा साद्य जगाम मकरालयम्

ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸੁੰਦਰੀ, ਦਿਵ੍ਯ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭੌਮ ਤੀਰਥ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇੜੇ ਆ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਪਾ ਕੇ ਸਰਸਵਤੀ ਫਿਰ ਨਦੀ-ਰੂਪ ਹੋਈ; ਪਾਤਾਲ-ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਆਲਯ—ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 47

खदिरामोदमासाद्य तत्र सा वीक्ष्य सागरम् । गंतुं प्रवृत्ता तं वह्निमादाय सुरसुंदरि

ਖਦਿਰ ਦੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਵਣ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਹੇ ਦੇਵ-ਸੁੰਦਰੀ, ਉਹ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਈ।

Verse 48

निरूढभारमात्मानं देवादेशाद्विचिंत्य सा । प्रहृष्टा सुमनास्तस्मात्प्रवृत्ता दक्षिणामुखी

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਮਨੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁਮਨ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਈ।

Verse 49

एतस्मिन्नेव काले तु ऋषयो वेदपारगाः । चत्वारश्च महादेवि प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਚਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਬੈਠੇ।

Verse 50

हरिणश्चाथ वज्रश्च न्यंकुः कपिल एव च । तपस्तप्यंति तत्रस्थाः स्वाध्यायासक्तमानसाः

ਹਰੀਣ, ਵਜ੍ਰ, ਨ੍ਯੰਕੁ ਅਤੇ ਕਪਿਲ—ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ—ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਵਾਧਿਆਯ, ਅਰਥਾਤ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ।

Verse 51

पृथक्पृथक्समाहूताः स्नानार्थं तैः सरस्वती । सागरः सम्मुखस्तस्याः सहसा सम्मुपस्थितः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਨਾਨ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਸੱਦਿਆ; ਤਦ ਅਚਾਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਆਇਆ।

Verse 52

ततः सा चिन्तयामास कथं मे सुकृतं भवेत् । शापभीता च सा साध्वी पंचस्रोतास्तदाऽभवत्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਵਿਚਾਰਿਆ, “ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੁੰਨ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜੇ?” ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਤਦ ਪੰਜ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 53

एकैकं तोषयामास तमृषिं वरवर्णिनि । ततोऽस्याः पंच नामानि जातानि पृथिवीतले

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਪੰਜ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।

Verse 54

हरिणी वज्रिणी न्यंकुः कपिला च सरस्वती । पानावगाहनान्नृणां पंचस्रोताः सरस्वती

ਹਰਿਣੀ, ਵਜ੍ਰਿਣੀ, ਨ੍ਯੰਕੁ, ਕਪਿਲਾ ਅਤੇ (ਮੁੱਖ) ਸਰਸਵਤੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਪੰਜ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 55

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । एषां संयोगजं चान्यन्नराणां पंचमं हि यत्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ, ਮਦਿਰਾ-ਪਾਨ, ਚੋਰੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗਮਨ—ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਵਾਂ ਪਾਪ ਵੀ।

Verse 56

एतत्पंचविधं पुंसां पंचधाऽवस्थिता सती । नाशयेत्पातकं घोरं सखीभिः सहिता नदी

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪੰਜ-ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਮੂਹ—ਉਹ ਨਦੀ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ—ਸਖੀਆਂ (ਪੰਜ ਧਾਰਾਵਾਂ) ਸਮੇਤ ਭਿਆਨਕ ਪਾਤਕ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 57

ब्रह्महत्यां महाघोरां प्रतिलोमा सरस्वती । पानावगाहनान्नृणां नाशयत्यखिलं हि सा

ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਾ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ।

Verse 58

प्रमादान्मदिरापानदोषेणोपहतात्मनाम् । तद्व्यपोहाय कपिला द्विजानां वहते नदी

ਅਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਮਦਿਰਾ-ਪਾਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੇ ਉਸ ਦਾਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਪਿਲਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 59

उपवासाज्जपाद्धोमात्स्नानात्पानाद्द्विजन्मनाम् । सप्ताहान्नाशयेत्पापं तत्तद्भावेन चेतसा

ਉਪਵਾਸ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ (ਤੀਰਥ-ਜਲ) ਪਾਨ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਮਨ ਹਰ ਕਰਮ ਲਈ ਉਚਿਤ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 60

स्वयं तेऽपि विशुध्यंति यथोक्तविधिकारिणः । न्यंकुं नदीं समासाद्य महतः पातकात्कृतात्

ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨ੍ਯੰਕੁ ਨਦੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਮਹਾਨ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 61

स्नानोपासनपानेन वज्रिणी गुरुतल्पगम् । नाशयत्यखिलं पुंसां पापं भूरिभयंकरम्

ਇਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਪਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਜ੍ਰਿਣੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ-ਤਲਪ (ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਦਾ ਅਪਰਾਧ) ਵਰਗੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 62

संयोगजस्य पापस्य हरणाद्धरिणी स्मृता । नदी पुण्यजलोपेता सप्ताहमवगाहनात्

ਅਨੁਚਿਤ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਹਰਣ ਕਰਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਰਿਣੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਿਮਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁੰਨ-ਜਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਹ ਨਦੀ ਸੱਤ ਦਿਨ ਅਵਗਾਹਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 63

एवमेतानि पापानि सर्वाणि सुरसुंदरि । नदी नाशयते तथ्यं पंचस्रोता सरस्वती

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵ-ਸੁੰਦਰੀ, ਪੰਜ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 64

ततोऽपश्यत्पुनश्चारु सा देवी पथि संस्थितम् । पर्वतं सागरस्यांते रोद्धुं मार्गमिव स्थितम्

ਫਿਰ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖਿਆ—ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਪਰਬਤ, ਜੋ ਮਾਨੋ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ।

Verse 65

ब्रह्माण्डमानदण्डोऽयं पुरतो गिरिसत्तमः । व्रजन्त्याः सुरकार्येण मम विघ्नकरः स्थितः

“ਇਹ ਗਿਰਿਸੱਤਮ—ਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਦੰਡ—ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਘਨ ਬਣ ਕੇ ਅੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।”

Verse 66

उच्चैस्तरं महाशैलमवलोक्य सरस्वती । अथ वेगेन रुद्धेन गिरिणा विस्मिता सती

ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਪਰਬਤ ਵੇਖ ਕੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਉਸ ਚੋਟੀ ਨੇ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਰੋਕੀ—ਸਤੀ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 67

एवं संचिन्तयेद्यावन्मनसा तन्म हाद्भुतम् । तावन्मंगलशब्देन प्रतिबुद्धः कृतस्मरः

ਜਦ ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੋਚ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਮੰਗਲ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਜਾਗ ਪਈ; ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸੂਝ ਆ ਗਈ।

Verse 68

गिरिशृंगद्वंद्वचरं ददर्श पुरुषं च सा । तामाह देवीं स नगो मार्गो नास्तीह सुव्रते

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਪਰਬਤ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 69

अन्यत्र क्वापि गच्छ त्वं यत्र तेऽभिमतं शुभे । आहैवमुक्ते सा देवी नरं नगशिरःस्थितम्

“ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚਲੀ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ।” ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਨਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 70

देवादेशात्समायाता न निरोध्या गिरे त्वया । एवमुक्ते गिरिः प्राह तां देवीं सुमनोरमाम्

“ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਈ ਹਾਂ; ਹੇ ਗਿਰੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਦ ਪਰਬਤ ਨੇ ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 71

पर्वतोऽहं त्वया भद्रे किं न ज्ञातः कृतस्मरः । त्वत्स्पर्शनान्न दोषोस्ति कुमारी त्वं यतोऽनघे

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਪਰਬਤ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ? ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ, ਤੇਰੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅਨਘ ਹੈਂ।

Verse 72

अतस्त्वां वरये देवि भार्या मे भव सुव्रते

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ।

Verse 73

सरस्वत्युवाच । पिता मे ध्रियते यस्मात्तेन नाहं स्वयंवरा । तव भार्या भविष्यामि मार्गं यच्छ ममाधुना

ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਵਯੰਵਰਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵਾਂਗੀ—ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾ।

Verse 74

एवमुक्तो गिरिः प्राह अनिच्छंतीं महाबलात् । उद्वाहयिष्ये त्वां भद्रे कस्त्राता स्ति तवाधुना

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਰਬਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਹ ਅਨਿਚ্ছਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਹਾਬਲ ਨਾਲ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਰੱਖਿਆਕੌਣ ਹੈ?”

Verse 75

सा तं मनोभवाक्रान्तं मत्वा दिव्येन चक्षुषा । आह नास्ति मम त्राता त्वामेव शरणं गता

ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਕਾਮ ਨਾਲ ਆਕ੍ਰਾਂਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ।”

Verse 76

त्वयोद्वाह्या यद्य वश्यमहमेवं महाबल । अस्नातां नोद्वह विभो स्नानं कर्त्तुं च देहि मे

ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਜੇ ਮੇਰਾ ਵਿਵਾਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਅਸਨਾਨੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਿਆਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 77

तामुवाच ततः शैलः स्वसंपदभिमानवान् । सौख्यदं पश्य सुभगे मयि संपूर्णवैभवम्

ਤਦ ਪਹਾੜ, ਆਪਣੀ ਸੰਪੱਤਾ ਉੱਤੇ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: “ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ! ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਵੈਭਵ ਵੇਖ—ਜੋ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।”

Verse 78

द्वंद्वानि यत्र गायंति किंनराणां मनोरमम् । श्रूयते च सुनिध्वानं तंत्रीवाद्यमथापरम्

ਉੱਥੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਜੁਗਲ-ਗੀਤ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ, ਗੂੰਜਦਾਰ ਸੁਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਤੰਤਰੀ ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੀ।

Verse 79

तत्र तालास्तमालाश्च पिप्पलाः पनसास्तथा । सदैव फलपुष्पाश्चा दृश्यंते सुमनोरमाः

ਉੱਥੇ ਤਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ, ਤਮਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਿੱਪਲ ਅਤੇ ਪਨਸ ਵੀ ਹਨ; ਸਦਾ ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

Verse 80

कुटजैः कोविदारैश्च कदंबैः कुरबैस्तथा । मत्तालिकुलघुष्टैश्च भूधरो भाति सर्वतः

ਕੁਟਜ, ਕੋਵਿਦਾਰ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਕੁਰਬ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 81

हरांगरागवद्भाति क्वचित्कुटजकुड्मलैः । क्वचित्तु कर्णिकारैश्च विष्णोर्वासःसमप्रभः

ਕਿਤੇ ਇਹ ਕੁਟਜ ਦੇ ਕੋਪਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਅੰਗਰਾਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਿਤੇ ਕਰ্ণਿਕਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਧਾਮ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦਿਪਦਾ ਹੈ।

Verse 82

तमालदलसंछन्नः क्वचिद्वैवस्वतद्युतिः । क्वचिद्धातुविलिप्तांगो गणाध्यक्षवपुर्नगः

ਕਿਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੈਵਸਵਤ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਜੋਤਿ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਿਤੇ ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਇਹ ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ (ਗਣੇਸ਼) ਦੇ ਵਪੁ ਵਰਗੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

Verse 83

चतुर्मुख इवाभाति हरितालवपुः क्वचित् । क्वचित्सप्तच्छदैर्विष्णोर्वपुषा भात्ययं गिरिः

ਕਿਤੇ ਹਰਿਤਾਲ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਪਹਾੜ ਚਤੁਰਮੁਖ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਿਤੇ ਸਪਤਛਦ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਗਿਰਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਵਪੁ ਵਰਗੀ ਛਬੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 84

क्वचित्कात्यायनीप्रख्यः प्रियंगुसुसमाकुलः । क्वचित्केसरसंयुक्तैरनलाभो विभात्यसौ

ਕਿਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਗੁ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਿਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਅੱਗ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 85

वृत्तैः सपुलकैः स्निग्धैः स्त्रीणामिव पयोधरैः । दुष्प्राप्यैरल्पपुण्यानां क्वचिदाभाति बिल्वकैः

ਕਿਤੇ ਇਹ ਬਿਲਵ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਗੋਲ, ਚਿਕਣੇ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਕੋਪਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪਯੋਧਰ; ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਲਵ ਅਲਪ ਪੁੰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੁਰਲਭ ਹਨ।

Verse 86

सिंहैर्व्याघ्रैर्मृगैर्नागैर्वराहैर्वानरैस्तथा । क्वचित्क्वचिदसौ भाति परस्परमनुव्रतैः

ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਧਾਮ ਸਿੰਹਾਂ, ਵਿਆਘਰਾਂ, ਹਰਣਾਂ, ਗਜਾਂ, ਵਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਜੀਵ ਪਰਸਪਰ ਸਹਿਮਤੀ ਤੇ ਨਿਭਾਉ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਨੁਵਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 87

शूलिकोद्भिन्नमाकाशमिव कुर्वद्भिरुच्चकैः । एवमुक्ते प्रत्युवाच शारदा तं नगोत्तमम्

ਉਹ ਉੱਚੀ ਚੀਖ-ਪੁਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਛੇਦ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੇ ਉਸ ਨਗੋਤਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 88

यदि मां त्वं परिणये रुदंतीमेकिकां तथा । गृहाण वाडवं हस्ते यावत्स्नानं करोम्यहम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ—ਇਕੱਲੀ ਤੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ—ਵਿਵਾਹ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸਨਾਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂ, ਇਹ ਵਾਡਵ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲੈ।”

Verse 89

एवमुक्ते स जग्राह त नगेद्रोऽपवर्जिम् । कृतस्मरस्तत्संस्पर्शात्क्षणाद्भस्मत्वमागतः

ਇਹ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਨਗੇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਵਸਤੂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ; ਪਰ ‘ਕ੍ਰਿਤਸਮਰ’ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਉਸੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ, ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 90

ततः प्रभृति ते तस्य पाषाणा मृदुतां गताः । गृहदेवकुलार्थाय गृह्यंते शिल्पिभिः सह

ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨਰਮ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਦੇਵ-ਕੁਲਾਂ ਲਈ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਯੋਗ ਸਮਝ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 91

दग्ध्वा कृतस्मरं देवी पुनरादाय वाडवम् । समुद्रस्य समीपे सा स्थिता हृष्टतनूरुहा

ਕ੍ਰਿਤਸਮਰ ਨੂੰ ਦਗਧ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਾਡਵ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 92

तत्रस्था सा महादेवी तमाह वडवानलम् । पश्य वाडव गर्जन्तं सागरं पुरतः स्थितम्

ਉੱਥੇ ਖੜੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਵਾਡਵਾਨਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਵੇਖ, ਹੇ ਵਾਡਵ! ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਗਰ ਖੜਾ ਹੈ।”

Verse 93

गर्जंतं सोऽपि तं दृष्ट्वा प्रसर्पंतं च वीचिभिः । तामाह किमिदं भद्रे भीतो मे लवणोदधिः

ਉਸ ਗੱਜਦੇ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਲਵਣ ਸਮੁੰਦਰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।”

Verse 94

प्रहस्योवाच सा बाला को न भीतस्तवानल । भक्ष्यस्ते विहितो यस्मात्तव देवैर्महाबल

ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਬਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਅਨਲ! ਤੈਥੋਂ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ? ਹੇ ਮਹਾਬਲ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਤੇਰਾ ਭੋਜਨ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।”

Verse 95

स तस्यास्तद्वचः श्रुत्वा संप्रहृष्टस्तु पावकः । दास्यामि ते वरं भद्रे यथेष्टं प्रार्थयस्व नः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਵਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗ ਲੈ।”

Verse 96

तेनैवमुक्ता सा देवी वाडवेनाग्निना तदा । सस्मार कारणात्मानं विष्णुं कमललोचनम्

ਵਾਡਵ-ਅਗਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਦ ਕਾਰਣ-ਆਤਮਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।

Verse 97

दृष्टोसावात्महृत्संस्थस्तया देवो जनार्द्दनः । स्मृतमात्रः सरस्वत्या परस्त्रिभुवनेश्वरः

ਅੰਦਰਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ—ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 98

मनोदृष्ट्या विलोक्याह सा तमंतःस्थमच्युतम् । वाडवो यच्छति वरमहं तं प्रार्थयामि किम्

ਮਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਵਾਡਵ ਅਗਨੀ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮੰਗਾਂ?”

Verse 99

ततस्तेन हृदिस्थेन प्रोक्ता देवी सरस्वती । प्रार्थनीयो वरो भद्रे सूचीवक्त्रत्वमादरात्

ਫਿਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਵਰ ਵਜੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੂਈ ਵਰਗਾ ਮੁਖ ਮੰਗ।”

Verse 100

ततस्त्वभिहितो देव्या यदि मे त्वं वरप्रदः । ततः सूचीमुखो भूत्वा त्वं पिबापो महाबल

ਤਦ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਸੂਈ-ਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾ।”

Verse 101

एवमुक्तेन तत्तेन सूचीवेधसमं कृतम् । घटिकापूरणं यद्वत्पपौ तद्वदनं जलम्

ਇਉਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਸੂਈ ਦੇ ਛੇਦ ਵਰਗਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਘੜੀ-ਪਾਤ੍ਰ (ਜਲ-ਘੜੀ) ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਜਲ ਪੀ ਲਿਆ।

Verse 102

एवं स वाडवो वह्निः सुराणां भक्षणोद्यतः । वंचितो विष्णुना याति मेधामाधाय यत्नतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਵਾਡਵ ਅਗਨਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਛਲਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜਤਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਕਲਪ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 103

सर्गमेतं नरः पुण्यं वाच्यमानं शृणोति यः । स विष्णु लोकमासाद्य तेनैव सह मोदते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪੁੰਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਾਠ ਹੋਂਦਿਆਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਸੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।