Adhyaya 328
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ-ਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਾਯਵ੍ਯ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਕ ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ-ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨੇੜੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਕੁੰਡਿਕਾ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਹਾਰিণੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵਡਵਾਨਲ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧੀ—ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਡਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਫਿਰ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्माद्वायव्यदिग्भागे स्थितं पापप्रणाशनम् । संगमेश्वरनामाढ्यमृषयो यत्र संगताः
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਾਯਵ੍ਯ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ‘ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 2
तस्यैव पूर्वदिग्भागे कुण्डिका पापनाशिनी । वडवानलसंयुक्ता यत्रायाता सरस्वती
ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ-ਜਲਧਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਡਵਾਨਲ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
Verse 3
कुंडिकायां नरः स्नात्वा संगमेश्वरमर्चयेत् । तस्य जन्मसहस्राणि लक्ष्म्याः पुत्रै प्रियैः सह । असंगमं महादेवि न कदाचित्प्रजायते
ਕੁੰਡਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਅਰਚਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸ਼ੁਭ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 4
मुच्यते पातकैः सर्वैराजन्म मरणांतिकैः
ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 328
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगमेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टाविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ 328 ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।